Παιδί/Εκπαίδευση

Η μελέτη της νευροφυσιολογίας του εγκεφάλου, έχει δημιουργήσει προοπτικές για βελτίωση στους τρόπους εκπαίδευσης, ρίχνοντας φως στους μηχανισμούς της προσοχής, στη βιοχημεία της μνήμης, στους τρόπους επεξεργασίας των πληροφοριών από τα εγκεφαλικά ημισφαίρια και τη σχέση τους με τη μάθηση κ.α. Οι άνθρωποι που μελετούν τη μάθηση δε μπορούν να αγνοούν τα δεδομένα νευροφυσιολογίας και της ψυχοφυσιολογίας. Οι προσπάθειες των εκπαιδευτικών να τροποποιήσουν την εκπαιδευτική θεωρία και πράξη με βάση τις πρόσφατες αυτές γνώσεις ασφαλώς βρίσκονται ακόμα στην αρχή τους. Κάτω από το φως των νέων δεδομένων, αναθεωρούμε τις απόψεις μας γύρω από το θέμα της μάθησης και της διδακτικής μεθοδολογίας, ή στηρίζουμε τις όποιες εμπειρικές και φιλοσοφικές σωστές απόψεις μας πάνω στο θέμα, σε ατράνταχτα επιστημονικά δεδομένα.
  • Το bullying αλλάζει τη δομή του εφηβικού εγκεφάλου Τα νεαρά θύματα του εκφοβισμού εμφανίζουν δομικές αλλαγές στο κεφάλι οι οποίες μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στην ψυχική υγεία τους Η επίδραση που έχει το bullying στα άτομα που το υφίστανται δεν είναι μόνο ψυχολογική. Νέα μελέτη δείχνει ότι προκαλούνται δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο των εφήβων που πέφτουν συστηματικά θύματα bullying, γεγονός το οποίο μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες που αντιμετωπίζουν για εμφάνιση ψυχικής νόσου. Η μελέτη αυτή που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Molecular Psychiatry» διεξήχθη από ερευνητές του King’s College του Λονδίνου (μεταξύ των οποίων και ο Ελληνας Δημήτρης Παπαδόπουλος-Ορφανός) και είναι η πρώτη που δείχνει ότι η χρόνια θυματοποίηση από συνομηλίκους κατά την εφηβεία μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στην ψυχική υγεία εξαιτίας δομικών αλλαγών στον εγκέφαλο. Οι ερευνητές με...
  • Νευροεπιστήμες και μοντεσσοριανή εκπαίδευσηΜαρία Κάτσιου-Ζαφρανά (Ομότιμη καθηγήτρια Α.Π.Θ.), Μαριάννα Μαυρίδου (International Diploma Α.Μ.Ι. in the Montessori Method of Education 2,5 to 6 years old) Στην παρούσα εισήγηση παρουσιάζεται η περίπτωση της «Μοντεσσοριανής Σχολής Ζαφρανά», ενός ιδιωτικού Παιδικού σταθμού-Νηπιαγωγείου, που ιδρύθηκε το 1999, με στόχο την υλοποίηση ενός μοντεσσοριανού προγράμματος εκπαίδευσης του παιδιού, που λαμβάνει υπόψη τα επαναστατικά ευρήματα των Νευροεπιστημών, αναφορικά με τις εκπληκτικές ικανότητες του εγκεφάλου του παιδιού στην ηλικία 0-6 για μάθηση και ανάπτυξη. Στα δεκατρία χρόνια λειτουργίας της Σχολής, μπορούμε σήμερα να ισχυριστούμε πως αποδείχτηκε στην πράξη ότι η προσχολική ηλικία είναι η «χρυσή εποχή» του ανθρώπου, όσον αφορά τη μάθηση, τη νοητική ανάπτυξη και τα συγκινησιακά προγράμματα του εγκεφάλου που εγκαθίστανται στην ηλικία αυτή. Παρουσιάζονται συνοπτικά το...
  • Πως μαθαίνει ο εγκέφαλος (νευροεπιστήμες, εκπαίδευση)Πώς Μαθαίνει ο Εγκέφαλος (videos); Αν δεν απαντήσουμε στο θεμελιώδες αυτό ερώτημα, καμιά επιτροπή εκπαίδευσης και καμιά ομάδα αξιολόγησης και καμιά σχολή και κανένας υπουργός (παιδείας ή άλλος) δεν πρόκειται να λύσει το πρόβλημα της συστηματικής αχρήστευσης εγκεφάλων. Δεν είναι δυνατόν να το λύσει. Η απάντηση στο ερώτημα αποτελεί προαπαιτούμενο. Στο Εργαστήριό μας αποκαλύψαμε πρόσφατα ότι οι φοιτητές μας "δεν γνωρίζουν ότι δεν γνωρίζουν πιστεύοντας κι από πάνω, συχνά ακράδαντα, ότι γνωρίζουν". Ονομάσαμε το φαινόμενο "Το κατά Σωκράτη συστηματικό σφάλμα ‘δεν γνωρίζω ότι δεν γνωρίζω’ (ΔΓΔΓ)". Προς τιμήν του μεγάλου Δασκάλου που "έν οίδε,ότι ουδέν οίδε" και προείδε "άφες αυτοίς, ού γαρ οίδασι τι ποιούσι". Η καθολική παρουσία τού φαινομένου μάς έβαλε σε μεγάλες σκέψεις. Πώς αλήθεια λειτουργεί ο εγκέφαλός μας; Και κυρίως πώς μαθαίνει...
  • Τα παιδιά που γυμνάζονται έχουν πιο δυνατό εγκέφαλο. Η αερόβια άσκηση αυξάνει τη φαιά ουσία σε εννέα περιοχές του εγκεφάλου, οδηγώντας σε καλύτερες σχολικές επιδόσεις.    Η άσκηση ενισχύει τον παιδικό εγκέφαλο αυξάνοντας τη φαιά ουσία σε περιοχές που συνδέονται με τη μάθηση, τις γνωστικές ικανότητες, τη μνήμη, όπως έδειξε η νέα, ισπανική, μελέτη.  Τα παιδιά που έχουν καλή φυσική κατάσταση διαθέτουν και πιο «δυνατό» εγκέφαλο, σύμφωνα με μια νέα μελέτη που διεξήχθη σε παιδιά ηλικίας 8 ως 11 ετών. Συγκεκριμένα, από τη μελέτη προέκυψε ότι η άσκηση αυξάνει τη φαιά ουσία σε εννέα διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες είναι σημαντικές για τη γνωστική ικανότητα, τις εκτελεστικές λειτουργίες αλλά και τις ακαδημαϊκές επιδόσεις. Είναι η πρώτη φορά που αποτυπώνεται η καθοριστική επίδραση της φυσικής δραστηριότητας στη δομή του παιδικού εγκεφάλου. 
  • Ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς για να ξεχωρίζει τα ασήμαντα από τα σημαντικά. Ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς για να ξεχωρίζει τα ασήμαντα από τα σημαντικά.  Ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς σε περιοχές-κλειδιά, με αποτέλεσμα πολλές φορές τα παιδιά να μην αντιλαμβάνονται πόσο σημαντικά είναι κάποια πράγματα για τη ζωή τους.  Οι έφηβοι γνωρίζουν πολύ καλά πόσο σημαντικά είναι κάποια πράγματα, όπως για παράδειγμα οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, ωστόσο αυτό δεν τους σταματά από το να καταβάλλουν ορισμένες φορές την ελάχιστη δυνατή προσπάθεια. Η επιστήμη έρχεται τώρα να γίνει συνήγορος υπεράσπισης των εφηβικών συμπεριφορών, αναφέροντας ότι αυτές πιθανότατα οφείλονται στο ότι ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί αρκετά με αποτέλεσμα τα παιδιά να μην αντιλαμβάνονται πόσο μεγάλα ρίσκα παίρνουν κάποιες φορές. 
  • Χαρισματικοί μαθητές και Εκπαίδευση. Στην παρούσα εισήγηση εξετάζουμε την περίπτωση των χαρισματικών παιδιών και την θέση τους στο χώρο της εκπαίδευσης. Για τα χαρισματικά παιδιά έχουν δοθεί πολλοί ορισμοί (εθνικοί, ειδικής παιδαγωγικής, λειτουργικοί, διευκρινιστικοί) και μάλιστα η «χαρισματικότητα», όπως χαρακτηριστικά ονομάζεται, αναγνωρίστηκε μετά από 34 χρόνια προσπάθειας. Διάφοροι επιστήμονες, όπως ο Renzulli, ο Gardner, ο Heller, προσπάθησαν να προσεγγίσουν και να ορίσουν τη χαρισματικότητα και τα χαρισματικά παιδιά.  Σκοπός της έρευνας είναι να καθοριστούν τα...
  • Πως τα σχολεία σκοτώνουν τη δημιουργικότητα. Στο TED Talks, ο Σερ Κεν Ρόμπινσον κάνει μια διασκεδαστική και έντονα συγκινητική πρόταση για τη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού συστήματος που να γαλουχεί (αντί να υπονομεύει) τη δημιουργικότητα. Καλημέρα. Πως είστε; Ήταν υπέροχα, έτσι δεν είναι; Έχω μείνει άναυδος από το όλο εγχείρημα. Στην πραγματικότητα φεύγω. Υπήρχαν τρεις θεματολογίες, έτσι δεν είναι, στο όλο συνέδριο, οι οποίες είναι σχετικές με αυτά που θέλω να πω. Μία από αυτές είναι η εντυπωσιακή απόδειξη της ανθρώπινης δημιουργικότητας σε όλες τις παρουσιάσεις που είχαμε και σε όλους τους ανθρώπους εδώ. Μόνο και μόνο η ποικιλία και το εύρος της. Η δεύτερη είναι ότι μας έβαλε σε μια θέση όπου δεν έχουμε ιδέα για το τι πρόκειται να συμβεί, όσο αφορά το μέλλον. Καμία ιδέα για το πώς μπορεί να εξελιχθεί αυτό.
  • Ποια τα οφέλη και τι συμβαίνει σε έναν δίγλωσσο εγκέφαλο. Έρευνα σε παιδιά που μεγαλώνουν σε ένα πλαίσιο με δύο γλώσσες αναδεικνύει πλεονεκτήματα έναντι παιδιών που μεγαλώνουν σε ένα πλαίσιο με μία γλώσσα όχι μόνο σε αυξημένη εστίαση της προσοχής όσο και στη σκέψη.  Τα ευρήματα σχετίζονται με τα δίκτυα δραστηριότητας του προμετωπιαίου φλοιού του εγκεφάλου, που κατευθύνουν τα υψηλότερα επίπεδα σκέψης και συνειδητότητας.  Σε σύγκριση με τα μονόγλωσσα, σύμφωνα με το psychology now, τα δίγλωσσα παιδιά που εξετάστηκαν, τα οποία είχαν πέντε έως δέκα χρόνια έκθεσης σε δίγλωσσο περιβάλλον, παρουσίασαν υψηλότερες βαθμολογίες στη γνωστική ικανότητα στα τεστ και είχαν καλύτερη εστίαση προσοχής, επιλογή αποφάσεων, κριτική ικανότητα, αντίσταση στην απόσπαση προσοχής και ανταπόκριση στην ανατροφοδότηση.  Η σχετική νευροαπεικόνιση (από τη σάρωση fMRI) σε αυτά τα παιδιά αποκάλυψε...
  • Νίκος Λυγερός - Η εξέλιξη και η διατήρηση του Δείκτη Νοημοσύνης. «Παλαιότερα θεωρούσαμε ότι ο Δείκτης Νοημοσύνης των μικρών ανθρώπων ήταν σταθερός. Οι μελέτες της τελευταίας δεκαετίας δηλαδή τώρα που έχουμε περισσότερα εργαλεία μέτρησης της νοημοσύνης και απεικόνισης του εγκεφάλου, δείχνουν με ξεκάθαρο τρόπο, ότι έως την ηλικία των 20 ετών τίποτα δεν είναι απόλυτα καθορισμένο κι ότι μπορούμε να έχουμε αλλαγές της τάξης των 20 μονάδων και προς τα πάνω και προς τα κάτω. Αυτά τα νέα δεδομένα δείχνουν επίσης πόσο σημαντικές είναι οι ασκήσεις με τον εγκέφαλο και πόσο δεν επαρκεί μια κλασική και μαζική προσέγγιση. Με άλλα λόγια μπορούμε να βοηθήσουμε πρακτικά τους μικρούς ανθρώπους να εξελιχθούν αρκεί να δίνουμε έμφαση σε προβλήματα που ενεργοποιούν τη νοημοσύνη. 
  • Χαρισματικοί Μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες 2Ε. Οι χαρισματικοί μαθητές με δυσκολίες μάθησης συνιστούν μία ετερογενή ομάδα που δεν έχει τύχει περαιτέρω προσοχής και διερεύνησης στα εγχώρια ύδατα, λόγω απουσίας πληροφόρησης από μέρους της πολιτείας και ανεπαρκούς επιμόρφωσης και κατάρτισης, όλων των εμπλεκόμενων φορέων αλλά και των εκπαιδευτικών. Σκοπός της έρευνας καθίσταται η συνοπτική εννοιολογική οριοθέτηση και παρουσίαση εννοιών όπως η χαρισματικότητα και οι μαθησιακές δυσκολίες με αναφορά σε κάποιες ημερομηνίες-σταθμούς. Έπεται η παρουσίαση των μαθητών που φαίνονται να εμπίπτουν και στις δύο παραπάνω κατηγορίες, γνωστοί στην ξένη βιβλιογραφία και ως 2E (Double Exceptionality/Twice Exceptional), διπλά ιδιαίτεροι. Κατόπιν, αναφέρονται οι δυσκολίες εντοπισμού τους και οι κατηγορίες που συγκροτούν βάσει των χαρακτηριστικών τους. Επιπλέον, γίνεται λόγος για την ανίχνευσή τους, τα...