Παιδί/Εκπαίδευση

Η μελέτη της νευροφυσιολογίας του εγκεφάλου, έχει δημιουργήσει προοπτικές για βελτίωση στους τρόπους εκπαίδευσης, ρίχνοντας φως στους μηχανισμούς της προσοχής, στη βιοχημεία της μνήμης, στους τρόπους επεξεργασίας των πληροφοριών από τα εγκεφαλικά ημισφαίρια και τη σχέση τους με τη μάθηση κ.α. Οι άνθρωποι που μελετούν τη μάθηση δε μπορούν να αγνοούν τα δεδομένα νευροφυσιολογίας και της ψυχοφυσιολογίας. Οι προσπάθειες των εκπαιδευτικών να τροποποιήσουν την εκπαιδευτική θεωρία και πράξη με βάση τις πρόσφατες αυτές γνώσεις ασφαλώς βρίσκονται ακόμα στην αρχή τους. Κάτω από το φως των νέων δεδομένων, αναθεωρούμε τις απόψεις μας γύρω από το θέμα της μάθησης και της διδακτικής μεθοδολογίας, ή στηρίζουμε τις όποιες εμπειρικές και φιλοσοφικές σωστές απόψεις μας πάνω στο θέμα, σε ατράνταχτα επιστημονικά δεδομένα.
  • Κατανοώντας τον εγκέφαλο των χαρισματικών παιδιών (case study χαρισματικού ενήλικα)

    Κατανοώντας τον εγκέφαλο των χαρισματικών παιδιώνΓιατί τα χαρισματικά παιδιά μπορούν να λύσουν ένα πρόβλημα πολύ γρήγορα χωρίς ωστόσο να μπορούν να περιγράψουν τα ενδιάμεσα στάδια; Γιατί μπορούν να λύσουν ένα πρόβλημα με πολύ δομημένο και πολύ γραμμικό τρόπο και να κάνουν λάθος σε μια απλή αριθμητική πράξη; Γιατί επηρεάζονται περισσότερο ή μπορεί να επηρεάζονται ελάχιστα από αισθητηριακούς περισπασμούς –οπτικούς, ακουστικούς, απτικούς, κλπ– από ό,τι οι μη-χαρισματικοί; Γιατί μπορούν να μάθουν πολύ εύκολα, να απομνημονεύσουν μεγάλες ποσότητες πληροφορίας αλλά όχι να «παπαγαλίσουν»; Γιατί μπορούν να ασχολούνται με πάρα πολλά πράγματα ταυτόχρονα ή πάλι μπορούν να εστιάζουν σε ένα μόνον πεδίο και να ασχολούνται με αυτό εις βάθος; Τι είναι αυτό που επηρεάζει την ικανότητά τους να εστιάζουν, να αναλύουν, να αποφασίζουν, να δρουν και να αντιδρούν με συγκεκριμένους τρόπους στα εξωτερικά...
  • Τα σοφά (χαρισματικά) παιδιά

    Τα χαρισματικά (σοφά) παιδιά Αρχίζουν να περπατούν και να μιλούν πολύ νωρίς. Μαθαίνουν να διαβάζουν χωρίς να τα έχει διδάξει κανείς. Κάνουν περίεργες ερωτήσεις για την ηλικία τους και επιδίδονται σε πολύπλοκους συλλογισμούς. Βαριούνται εύκολα, αντιδρούν έντονα, αμφισβητούν τα πάντα. Μένουν στο περιθώριο... Τα χαρισματικά παιδιά. Αντιστοιχούν στο 1% του παγκόσμιου πληθυσμού. Χαρακτηρίζονται από σύνθετο τρόπο σκέψης, ποικιλία ταλέντων, έντονη κριτική διάθεση, τελειομανία, ιδιαίτερο χιούμορ, πολύ υψηλό δείκτη IQ και συχνά παρουσιάζουν συναισθηματική ανάπτυξη ξένη προς την ηλικία τους. Μερικά απ' αυτά διαπρέπουν. Τα περισσότερα, όμως, δεν...
  • Καμία διαφορά μεταξύ κοριτσιών και αγοριών στη μαθηματική ικανότητα

    Καμία διαφορά μεταξύ κοριτσιών και αγοριών στη μαθηματική ικανότητα Μελέτη που βασίστηκε σε νευροαπεικονίσεις έδειξε ότι και τα δύο φύλα έχουν ισοδύναμη λειτουργία εγκεφάλου σε ό,τι αφορά την επεξεργασία των μαθηματικών. Θα το έχετε ακούσει και εσείς, ειδικά αν είστε γονείς κοριτσιών ή μπορεί ακόμη και να το πιστεύετε και οι ίδιοι: «Η μικρή μάλλον θα στραφεί προς τη θεωρητική κατεύθυνση αφού τα κορίτσια δεν έχουν μαθηματικό μυαλό». Στην πραγματικότητα όμως, δεν είναι καθόλου έτσι τα πράγματα, όπως δείχνουν ολοένα και περισσότερα ερευνητικά στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία κορίτσια και αγόρια έχουν αντίστοιχη λειτουργία εγκεφάλου σε ό,τι αφορά την επεξεργασία των μαθηματικών και αντίστοιχη μαθηματική ικανότητα. Η πρώτη μελέτη του είδους που βασίστηκε σε νευροαπεικόνιση Τα τελευταία στοιχεία που αποκαλύπτουν ότι τα κορίτσια δεν υστερούν σε τίποτα στη μαθηματική σκέψη ανήκουν σε...
  • Το bullying αλλάζει τη δομή του εφηβικού εγκεφάλου

    Το bullying αλλάζει τη δομή του εφηβικού εγκεφάλου Τα νεαρά θύματα του εκφοβισμού εμφανίζουν δομικές αλλαγές στο κεφάλι οι οποίες μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στην ψυχική υγεία τους Η επίδραση που έχει το bullying στα άτομα που το υφίστανται δεν είναι μόνο ψυχολογική. Νέα μελέτη δείχνει ότι προκαλούνται δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο των εφήβων που πέφτουν συστηματικά θύματα bullying, γεγονός το οποίο μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες που αντιμετωπίζουν για εμφάνιση ψυχικής νόσου. Η μελέτη αυτή που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Molecular Psychiatry» διεξήχθη από ερευνητές του King’s College του Λονδίνου (μεταξύ των οποίων και ο Ελληνας Δημήτρης Παπαδόπουλος-Ορφανός) και είναι η πρώτη που δείχνει ότι η χρόνια θυματοποίηση από συνομηλίκους κατά την εφηβεία μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στην ψυχική υγεία εξαιτίας δομικών αλλαγών στον εγκέφαλο. Οι ερευνητές με...
  • Νευροεπιστήμες και μοντεσσοριανή εκπαίδευση

    Νευροεπιστήμες και μοντεσσοριανή εκπαίδευσηΜαρία Κάτσιου-Ζαφρανά (Ομότιμη καθηγήτρια Α.Π.Θ.), Μαριάννα Μαυρίδου (International Diploma Α.Μ.Ι. in the Montessori Method of Education 2,5 to 6 years old) Στην παρούσα εισήγηση παρουσιάζεται η περίπτωση της «Μοντεσσοριανής Σχολής Ζαφρανά», ενός ιδιωτικού Παιδικού σταθμού-Νηπιαγωγείου, που ιδρύθηκε το 1999, με στόχο την υλοποίηση ενός μοντεσσοριανού προγράμματος εκπαίδευσης του παιδιού, που λαμβάνει υπόψη τα επαναστατικά ευρήματα των Νευροεπιστημών, αναφορικά με τις εκπληκτικές ικανότητες του εγκεφάλου του παιδιού στην ηλικία 0-6 για μάθηση και ανάπτυξη. Στα δεκατρία χρόνια λειτουργίας της Σχολής, μπορούμε σήμερα να ισχυριστούμε πως αποδείχτηκε στην πράξη ότι η προσχολική ηλικία είναι η «χρυσή εποχή» του ανθρώπου, όσον αφορά τη μάθηση, τη νοητική ανάπτυξη και τα συγκινησιακά προγράμματα του εγκεφάλου που εγκαθίστανται στην ηλικία αυτή. Παρουσιάζονται συνοπτικά το...
  • Πώς Μαθαίνει ο Εγκέφαλος: Εγκέφαλος και Εκπαίδευση

    Πως μαθαίνει ο εγκέφαλος (νευροεπιστήμες, εκπαίδευση)Πώς Μαθαίνει ο Εγκέφαλος (videos); Αν δεν απαντήσουμε στο θεμελιώδες αυτό ερώτημα, καμιά επιτροπή εκπαίδευσης και καμιά ομάδα αξιολόγησης και καμιά σχολή και κανένας υπουργός (παιδείας ή άλλος) δεν πρόκειται να λύσει το πρόβλημα της συστηματικής αχρήστευσης εγκεφάλων. Δεν είναι δυνατόν να το λύσει. Η απάντηση στο ερώτημα αποτελεί προαπαιτούμενο. Στο Εργαστήριό μας αποκαλύψαμε πρόσφατα ότι οι φοιτητές μας "δεν γνωρίζουν ότι δεν γνωρίζουν πιστεύοντας κι από πάνω, συχνά ακράδαντα, ότι γνωρίζουν". Ονομάσαμε το φαινόμενο "Το κατά Σωκράτη συστηματικό σφάλμα ‘δεν γνωρίζω ότι δεν γνωρίζω’ (ΔΓΔΓ)". Προς τιμήν του μεγάλου Δασκάλου που "έν οίδε,ότι ουδέν οίδε" και προείδε "άφες αυτοίς, ού γαρ οίδασι τι ποιούσι". Η καθολική παρουσία τού φαινομένου μάς έβαλε σε μεγάλες σκέψεις. Πώς αλήθεια λειτουργεί ο εγκέφαλός μας; Και κυρίως πώς μαθαίνει...
  • Τα παιδιά που γυμνάζονται έχουν πιο δυνατό εγκέφαλο

    Τα παιδιά που γυμνάζονται έχουν πιο δυνατό εγκέφαλο. Η αερόβια άσκηση αυξάνει τη φαιά ουσία σε εννέα περιοχές του εγκεφάλου, οδηγώντας σε καλύτερες σχολικές επιδόσεις.    Η άσκηση ενισχύει τον παιδικό εγκέφαλο αυξάνοντας τη φαιά ουσία σε περιοχές που συνδέονται με τη μάθηση, τις γνωστικές ικανότητες, τη μνήμη, όπως έδειξε η νέα, ισπανική, μελέτη.  Τα παιδιά που έχουν καλή φυσική κατάσταση διαθέτουν και πιο «δυνατό» εγκέφαλο, σύμφωνα με μια νέα μελέτη που διεξήχθη σε παιδιά ηλικίας 8 ως 11 ετών. Συγκεκριμένα, από τη μελέτη προέκυψε ότι η άσκηση αυξάνει τη φαιά ουσία σε εννέα διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες είναι σημαντικές για τη γνωστική ικανότητα, τις εκτελεστικές λειτουργίες αλλά και τις ακαδημαϊκές επιδόσεις. Είναι η πρώτη φορά που αποτυπώνεται η καθοριστική επίδραση της φυσικής δραστηριότητας στη δομή του παιδικού εγκεφάλου. 
  • Ο εφηβικός εγκέφαλος δεν μπορεί να ξεχωρίσει τα ασήμαντα από τα σημαντικά

    Ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς για να ξεχωρίζει τα ασήμαντα από τα σημαντικά. Ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς για να ξεχωρίζει τα ασήμαντα από τα σημαντικά.  Ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς σε περιοχές-κλειδιά, με αποτέλεσμα πολλές φορές τα παιδιά να μην αντιλαμβάνονται πόσο σημαντικά είναι κάποια πράγματα για τη ζωή τους.  Οι έφηβοι γνωρίζουν πολύ καλά πόσο σημαντικά είναι κάποια πράγματα, όπως για παράδειγμα οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, ωστόσο αυτό δεν τους σταματά από το να καταβάλλουν ορισμένες φορές την ελάχιστη δυνατή προσπάθεια. Η επιστήμη έρχεται τώρα να γίνει συνήγορος υπεράσπισης των εφηβικών συμπεριφορών, αναφέροντας ότι αυτές πιθανότατα οφείλονται στο ότι ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί αρκετά με αποτέλεσμα τα παιδιά να μην αντιλαμβάνονται πόσο μεγάλα ρίσκα παίρνουν κάποιες φορές. 
  • Χαρισματικοί μαθητές και Εκπαίδευση

    Χαρισματικοί μαθητές και Εκπαίδευση. Στην παρούσα εισήγηση εξετάζουμε την περίπτωση των χαρισματικών παιδιών και την θέση τους στο χώρο της εκπαίδευσης. Για τα χαρισματικά παιδιά έχουν δοθεί πολλοί ορισμοί (εθνικοί, ειδικής παιδαγωγικής, λειτουργικοί, διευκρινιστικοί) και μάλιστα η «χαρισματικότητα», όπως χαρακτηριστικά ονομάζεται, αναγνωρίστηκε μετά από 34 χρόνια προσπάθειας. Διάφοροι επιστήμονες, όπως ο Renzulli, ο Gardner, ο Heller, προσπάθησαν να προσεγγίσουν και να ορίσουν τη χαρισματικότητα και τα χαρισματικά παιδιά.  Σκοπός της έρευνας είναι να καθοριστούν τα...
  • Πως τα σχολεία ''σκοτώνουν'' τη δημιουργικότητα;

    Πως τα σχολεία σκοτώνουν τη δημιουργικότητα. Στο TED Talks, ο Σερ Κεν Ρόμπινσον κάνει μια διασκεδαστική και έντονα συγκινητική πρόταση για τη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού συστήματος που να γαλουχεί (αντί να υπονομεύει) τη δημιουργικότητα. Καλημέρα. Πως είστε; Ήταν υπέροχα, έτσι δεν είναι; Έχω μείνει άναυδος από το όλο εγχείρημα. Στην πραγματικότητα φεύγω. Υπήρχαν τρεις θεματολογίες, έτσι δεν είναι, στο όλο συνέδριο, οι οποίες είναι σχετικές με αυτά που θέλω να πω. Μία από αυτές είναι η εντυπωσιακή απόδειξη της ανθρώπινης δημιουργικότητας σε όλες τις παρουσιάσεις που είχαμε και σε όλους τους ανθρώπους εδώ. Μόνο και μόνο η ποικιλία και το εύρος της. Η δεύτερη είναι ότι μας έβαλε σε μια θέση όπου δεν έχουμε ιδέα για το τι πρόκειται να συμβεί, όσο αφορά το μέλλον. Καμία ιδέα για το πώς μπορεί να εξελιχθεί αυτό.