Άνθρωπος / Νευροεπιστήμες / Αυτογνωσία / Εμπάθεια

Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι'αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα, την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου». Όμως δεν αρκεί μόνο η αυτογνωσία χρειάζεται και η εμπάθεια, διότι υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορεί να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμιση), υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας... Η σύγχρονη επιστήμη απέδειξε ότι ο εγκέφαλος μας τροποποιείται καθημερινά τόσο ανατομικά όσο και λειτουργικά ως απάντηση στα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον. Κάθε νέα πρόκληση για τον εγκέφαλο έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων συνάψεων μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου. Γινόμαστε αυτό που κάνουμε - η τελειότητα έτσι, δεν είναι μια πράξη αλλά μια συνήθεια.

 
Ψυχολογία - Η προέλευση της απόλαυσης.Γιατί προτιμούμε έναν αυθεντικό πίνακα από ένα πλαστό; Ο ψυχολόγος Πολ Μπλουμ ισχυρίζεται πως οι άνθρωποι είναι ουσιοκράτες -- πως τα πιστεύω μας για την ιστορία ενός αντικειμένου αλλάζουν τον τρόπο που το βιώνουμε, όχι ως μία απλή οπτασία αλλά σαν ένα βαθύ ουσιαστικό γνώρισμα του τι είναι η απόλαυση (και ο πόνος). Σήμερα θα μιλήσω για τις απολαύσεις της καθημερινής ζωής. Αλλά θέλω να ξεκινήσω με μία ιστορία ενός ασυνήθιστου και τρομερού άνδρα. Αυτός είναι ο Χέρμαν Γκαίρινγκ. Ο Γκαίρινγκ ήταν ο υπαρχηγός του Χίτλερ στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ο αναγνωρισμένος διάδοχός του. Και όπως και ο Χίτλερ, ο Γκαίρινγκ αυτοθεωρούνταν συλλέκτης έργων τέχνης. Ταξίδεψε στην Ευρώπη, στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, κλέβοντας, εκβιάζοντας και ενίοτε αγοράζοντας διάφορους πίνακες για τη συλλογή του. Και αυτό που πραγματικά ήθελε ήταν...

Ρίζες ανθρώπινου παραλογισμού αποφάσεις ανόητες επιλογές.Η Λόρι Σάντος ψάχνει για τις ρίζες του ανθρώπινου παραλογισμού, ερευνώντας τον τρόπο που οι συγγενείς μας τα πρωτεύοντα παίρνουν αποφάσεις. Μια σειρά έξυπνων πειραμάτων πάνω στα "πιθοικονομικά" δείχνει ότι κάποιες από τις ανόητες επιλογές που κάνουμε εμείς, τις κάνουν και οι μαϊμούδες. <<Θα ήθελα να ξεκινήσω τη σημερινή μου ομιλία, με δύο παρατηρήσεις σχετικά με το ανθρώπινο είδος. Η πρώτη παρατήρηση είναι κάτι που ίσως θεωρείτε ως αρκετά προφανές, και αυτό είναι ότι το είδος μας, ο Homo sapiens, είναι πραγματικά πολύ έξυπνο -- εξωφρενικά έξυπνο -- αφού όλοι κάνουμε πράγματα που κανένα άλλο είδος στον πλανήτη δεν κάνει αυτή τη στιγμή. Αυτή δεν είναι, φυσικά, η πρώτη φορά που πιθανώς το αναγνωρίζετε αυτό. Βέβαια, εκτός του να είμαστε έξυπνοι, είμαστε επίσης ένα ιδιαίτερα ματαιόδοξο είδος. Μας αρέσει να επιδεικνύουμε το...

Η επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης braining.grΈχει τη μορφή κινητών τηλεφώνων, φωνητικών βοηθών, αυτόνομων αυτοκινήτων... Είναι παντού γύρω μας και προσεχώς θα επικοινωνεί απευθείας με τον εγκέφαλό μας Από τη σφαίρα της φαντασίας, η διεπαφή ανθρώπου και τεχνητής νοημοσύνης φλερτάρει σοβαρά με την πραγματικότητα Ξεκινήσαμε τον αιώνα με το «αδιέξοδο της κλιματικής αλλαγής», περάσαμε στο «αδιέξοδο του τζιχαντισμού» και φθάσαμε στο «αδιέξοδο της συνεχούς ανάπτυξης», που μας κληροδότησαν τα αδιέξοδα της οικονομικής κρίσης, της ανεργίας και της μετανάστευσης. Κι όμως, παρά αυτή τη συσσώρευση αδιεξόδων στον πραγματικό κόσμο μας, η τεχνολογία συνέχισε να καλπάζει προς την υλοποίηση του φετίχ της, την επίτευξη λειτουργικής Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ – Artificial Intelligence). Τα πρώτα δείγματα της ΑΙ βρίσκονται ήδη γύρω μας, είτε ως «προσωπικοί βοηθοί μας» σε κινητά...

Τα παιδιά που γυμνάζονται έχουν πιο δυνατό εγκέφαλο. Η αερόβια άσκηση αυξάνει τη φαιά ουσία σε εννέα περιοχές του εγκεφάλου, οδηγώντας σε καλύτερες σχολικές επιδόσεις.    Η άσκηση ενισχύει τον παιδικό εγκέφαλο αυξάνοντας τη φαιά ουσία σε περιοχές που συνδέονται με τη μάθηση, τις γνωστικές ικανότητες, τη μνήμη, όπως έδειξε η νέα, ισπανική, μελέτη.  Τα παιδιά που έχουν καλή φυσική κατάσταση διαθέτουν και πιο «δυνατό» εγκέφαλο, σύμφωνα με μια νέα μελέτη που διεξήχθη σε παιδιά ηλικίας 8 ως 11 ετών. Συγκεκριμένα, από τη μελέτη προέκυψε ότι η άσκηση αυξάνει τη φαιά ουσία σε εννέα διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες είναι σημαντικές για τη γνωστική ικανότητα, τις εκτελεστικές λειτουργίες αλλά και τις ακαδημαϊκές επιδόσεις. Είναι η πρώτη φορά που αποτυπώνεται η καθοριστική επίδραση της φυσικής δραστηριότητας στη δομή του παιδικού εγκεφάλου. 

Αντιμετώπιση του άγχους πως να μείνω ήρεμος.Όταν αγχώνεστε δεν είστε στα καλύτερά σας. Στην πραγματικότητα, ο εγκέφαλός σας έχει εξελιχθεί μέσα στις χιλιετίες ώστε να απελευθερώνει κορτιζόλη σε αγχώδεις καταστάσεις, αποτρέποντας τη λογική σκέψη αλλά ενδεχομένως βοηθώντας σας να επιβιώσετε, εάν ας πούμε σας επιτίθεται ένα λιοντάρι. Ο νευροεπιστήμονας Ντάνιελ Λέβιτιν πιστεύει ότι υπάρχει τρόπος να αποφύγουμε κρίσιμα λάθη σε αγχώδεις καταστάσεις, όταν η σκέψη γίνεται θολή, κι αυτός είναι το λεγόμενο «προ θάνατον». «Όλοι θα αποτύχουμε κάποια στιγμή» λέει. «Η ιδέα είναι να σκεφτούμε εκ των προτέρων ποιες μπορεί να είναι αυτές οι αποτυχίες». <<Λίγα χρόνια πριν, διέρρηξα το ίδιο μου το σπίτι. Μόλις είχα φτάσει σπίτι, γύρω στα μεσάνυχτα στο έρημο χειμωνιάτικο Μόντρεαλ. Είχα πάει στον φίλο μου τον Τζεφ στην άλλη άκρη της πόλης και το θερμόμετρο στη βεράντα έδειχνε μείον 40...

Μπορούμε να φτιάξουμε τεχνητή νοημοσύνη χωρίς να χάσουμε τον έλεγχό της;Φοβάστε την υπερευφυή τεχνητή νοημοσύνη; Έτσι πρέπει, μας λέει ο νευροεπιστήμων και φιλόσοφος Σαμ Χάρις - και όχι μόνο σε θεωρητικό επίπεδο. Πρόκειται να φτιάξουμε υπεράνθρωπες μηχανές, λέει ο Χάρις, αλλά ακόμα δεν έχουμε λύσει τα προβλήματα που σχετίζονται με τη δημιουργία κάποιου πράγματος που μπορεί να μας μεταχειριστεί όπως εμείς μεταχειριζόμαστε τα μυρμήγκια. Θα σας μιλήσω για ένα σφάλμα στη λογική που έχουν πολλοί από εμάς. Στην ουσία είναι αδυναμία να δούμε ένα ορισμένο είδος κινδύνου. Θα περιγράψω ένα σενάριο που θεωρώ ταυτόχρονα τρομακτικό, αλλά και πιθανό να συμβεί, και δεν είναι καλός συνδυασμός, όπως τελικά αποδεικνύεται. Αλλά αντί να τρομοκρατείστε, οι περισσότεροι πιστεύετε ότι αυτό που σας λέω είναι μάλλον ωραίο. Θα σας περιγράψω πώς τα οφέλη που θα δρέψουμε από την τεχνητή νοημοσύνη μπορούν εν τέλει να...

Ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς για να ξεχωρίζει τα ασήμαντα από τα σημαντικά. Ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς για να ξεχωρίζει τα ασήμαντα από τα σημαντικά.  Ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς σε περιοχές-κλειδιά, με αποτέλεσμα πολλές φορές τα παιδιά να μην αντιλαμβάνονται πόσο σημαντικά είναι κάποια πράγματα για τη ζωή τους.  Οι έφηβοι γνωρίζουν πολύ καλά πόσο σημαντικά είναι κάποια πράγματα, όπως για παράδειγμα οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, ωστόσο αυτό δεν τους σταματά από το να καταβάλλουν ορισμένες φορές την ελάχιστη δυνατή προσπάθεια. Η επιστήμη έρχεται τώρα να γίνει συνήγορος υπεράσπισης των εφηβικών συμπεριφορών, αναφέροντας ότι αυτές πιθανότατα οφείλονται στο ότι ο εγκέφαλος των εφήβων δεν έχει αναπτυχθεί αρκετά με αποτέλεσμα τα παιδιά να μην αντιλαμβάνονται πόσο μεγάλα ρίσκα παίρνουν κάποιες φορές. 

Νευροεπιστήμες - Στα άδυτα του εγκεφάλου μας.Χάρη στη βελτίωση των τεχνικών απεικόνισης του εγκεφάλου και των βιολογικών γνώσεων αρχίζουμε να βλέπουμε τους νευρώνες της συνείδησης και τις λεπτές αποχρώσεις του μηχανισμού του μυαλού μας. Γνωσιακός έλεγχος - Πλησιάζοντας την έδρα της συνείδησης Το ερώτημα «Τι είναι η συνείδηση;» αντιπροσωπεύει ένα από τα μεγάλα όρια της σύγχρονης επιστήμης. Χάρη σε μελέτες που έγιναν σε ανθρώπους και σε ζώα γνωρίζουμε πλέον ότι πρόκειται για μια κατάσταση με πολλές λεπτές αποχρώσεις, της οποίας η φύση και η ένταση ποικίλλουν ανάλογα με το εγγενές επίπεδο δραστηριότητας του εγκεφάλου, το χημικό μικροκλίμα του και τις πληροφορίες που λαμβάνει από τον έξω κόσμο. Εκμεταλλευόμενοι τις φυσικές μεταπτώσεις των καταστάσεων της εγρήγορσης, του ύπνου και των ονείρων αρχίζουμε τώρα να διερευνούμε πώς εκφράζεται και ελέγχεται η...

Στα άδυτα του εγκεφάλου της συνείδησης και της σκέψης. Το ντοκιμαντέρ της ΕΤ1 που ακολουθεί, εξερευνά τις τελευταίες επιστημονικές ανακαλύψεις σχετικά με τον ανθρώπινο εγκέφαλο τις πηγές της συνείδησης και τη διαδικασία της σκέψης.  Αναγνωρισμένοι επιστήμονες απαντούν σε ερωτήματα, όπως το πώς μαθαίνει ο εγκέφαλος, πώς χτίζει έννοιες, πώς επιδρά το περιβάλλον στον εγκέφαλο, πως συνδέεται το σώμα με τον εγκέφαλο, πώς οι νευροορμόνες επηρεάζουν την κοινωνική συμπεριφορά και προσαρμογή. Οι συνεντεύξεις εναλλάσσονται με απεικόνιση του εγκεφάλου και αρχειακό υλικό καθώς και με νέες συγκλονιστικές έρευνες για τις λειτουργίες του εγκεφάλου. 

Η σωματική και ψυχολογική επίδραση της μουσικής braining.grΗ επίδραση της μουσικής στην ψυχολογική και φυσιολογική κατάσταση του ατόμου έχει αποτελέσει αντικείμενο προβληματισμού και μελέτης από πολύ νωρίς στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Ο Πυθαγόρας, ο πρώτος αναγνωρισμένος θεωρητικός της μουσικής, περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο η μουσική μπορεί να επιδρά στη συναισθηματική κατάσταση του ανθρώπου και το πώς η χρήση κατάλληλων μελωδιών μπορεί να συμβάλει στην ψυχική υγεία. Ο Πλάτωνας υποστήριζε ότι η μουσική έχει ηθοπλαστική δύναμη και υποδείκνυε το ρόλο της στην ανατροφή μιας γενναίας και ηρωικής προσωπικότητας- στηρίγματος του κράτους. Θεωρούσε ότι οι ρυθμοί και οι τόνοι, επιδρώντας στη σκέψη, την κάνουν αντίστοιχη με αυτούς τους ίδιους, γι’ αυτό η καλύτερη φύλαξη του κράτους είναι η «σοβαρή και με καλό ρυθμό» μουσική, η σεμνή και η απλή και όχι η «θηλυπρεπής ή άγρια»...

Ποια πραγματικότητα δημιουργείτε για τον εαυτό σας.Η πραγματικότητα δεν είναι κάτι που αντιλαμβανόμαστε. Είναι κάτι που δημιουργούμε στο μυαλό μας. Ο Άιζακ Λίντσκι έλαβε αυτό το μάθημα από πρώτο χέρι, όταν κάποια απρόσμενα γεγονότα στη ζωή τον έκαναν να κάνει κάποιες πολύτιμες συνειδητοποιήσεις. Σε αυτή την προσωπική ομιλία ενδοσκόπησης, μας προκαλεί να εγκαταλείψουμε τις δικαιολογίες μας, τις υποθέσεις και τους φόβους μας, και να αναλάβουμε την υπέροχη ευθύνη της δημιουργίας της πραγματικότητάς μας. Όταν η Ντόροθι ήταν μικρή, την είχε συνεπάρει το χρυσόψαρό της. Ο πατέρας της τής εξήγησε ότι τα ψάρια κολυμπούν επειδή κουνάνε την ουρά τους γρήγορα, σαν προπέλα. Χωρίς να διστάσει, η Ντόροθι του απάντησε, «Ναι, μπαμπά, και τα ψάρια κολυμπούν προς τα πίσω κουνώντας το κεφάλι τους». Στο μυαλό της αυτό ήταν πραγματικότητα. Τα ψάρια κολυμπούν προς τα πίσω κουνώντας το...