Άνθρωπος / Νευροεπιστήμες / Αυτογνωσία / Εμπάθεια

Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι'αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα, την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου». Όμως δεν αρκεί μόνο η αυτογνωσία χρειάζεται και η εμπάθεια, διότι υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορεί να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμιση), υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας... Η σύγχρονη επιστήμη απέδειξε ότι ο εγκέφαλος μας τροποποιείται καθημερινά τόσο ανατομικά όσο και λειτουργικά ως απάντηση στα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον. Κάθε νέα πρόκληση για τον εγκέφαλο έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων συνάψεων μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου. Γινόμαστε αυτό που κάνουμε - η τελειότητα έτσι, δεν είναι μια πράξη αλλά μια συνήθεια.

 
Νευροεπιστήμες, θεωρία παιγνίων και πίθηκοι.Όταν δύο άνθρωποι προσπαθούν να κάνουν μια συμφωνία - είτε ανταγωνίζονται ή συνεργάζονται - τι πραγματικά συμβαίνει μέσα στο μυαλό τους; Ο συμπεριφορικός οικονομολόγος Κόλιν Κάμερερ μας δείχνει έρευνα που αποκαλύπτει πόσο λίγο είμαστε σε θέση να προβλέψουμε τι σκέφτονται οι άλλοι και παρουσιάζει μια απροσδόκητη μελέτη που δείχνει ότι οι χιμπατζήδες ίσως να είναι καλύτεροι σε αυτό από ό,τι εμείς. <<Θα σας μιλήσω για το στρατηγοποιημένο εγκέφαλο. Θα χρησιμοποιήσουμε έναν ασυνήθιστο συνδυασμό εργαλείων από τη θεωρία παιγνίων και τη νευροεπιστήμη για να καταλάβουμε πώς αλληλεπιδρούν οι άνθρωποι όταν διακυβεύεται η αξία. Η θεωρία παιγνίων ξεκίνησε αρχικά ως κλάδος των εφαρμοσμένων μαθηματικών, χρησιμοποιήθηκε κυρίως στα οικονομικά και τις πολιτικές επιστήμες, λίγο στη βιολογία, το οποίο μας δίνει μια μαθηματική ταξινόμηση της...

Εγκέφαλος-Νευροεπιστήμες-Ηθική - Η νευροεπιστήμη της αποκαταστατικής δικαιοσύνης.Ο Ντάνιελ Ράισελ μελετά τους εγκεφάλους ψυχοπαθών εγκληματιών (και ποντικιών). Και θέτει το μεγάλο ερώτημα: αντί να αποθηκεύουμε αυτούς τους εγκληματίες δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιούμε αυτό που ξέρουμε σχετικά με τον εγκέφαλο για να τους βοηθήσουμε να επανενταχθούν; Με άλλα λόγια: Αν ο εγκέφαλος μπορεί να αναπτύσσει νέες νευρικές διόδους μετά από ένα τραύμα ...θα μπορούσαμε να βοηθήσουμε τον εγκέφαλο να αναπτύξει εκ νέου ηθική; <<Θα ήθελα να μιλήσω σήμερα σχετικά με το πώς μπορούμε να αλλάξουμε τους εγκεφάλους μας και την κοινωνία μας. Γνωρίστε τον Τζο. Ο Τζο είναι 32 ετών και δολοφόνος. Συνάντησα τον Τζο πριν από 13 χρόνια στην πτέρυγα των ισοβιτών στις Φυλακές Υψίστης Ασφαλείας Γουόρμγουντ Σκραμπς στο Λονδίνο. Θα ήθελα να φανταστείτε αυτό το μέρος. Μοιάζει και δίνει την αίσθηση όπως ακούγεται: Γουόρμγουντ...

Πως τα σχολεία σκοτώνουν τη δημιουργικότητα. Στο TED Talks, ο Σερ Κεν Ρόμπινσον κάνει μια διασκεδαστική και έντονα συγκινητική πρόταση για τη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού συστήματος που να γαλουχεί (αντί να υπονομεύει) τη δημιουργικότητα. Καλημέρα. Πως είστε; Ήταν υπέροχα, έτσι δεν είναι; Έχω μείνει άναυδος από το όλο εγχείρημα. Στην πραγματικότητα φεύγω. (Γέλια) Υπήρχαν τρεις θεματολογίες, έτσι δεν είναι, στο όλο συνέδριο, οι οποίες είναι σχετικές με αυτά που θέλω να πω. Μία από αυτές είναι η εντυπωσιακή απόδειξη της ανθρώπινης δημιουργικότητας σε όλες τις παρουσιάσεις που είχαμε και σε όλους τους ανθρώπους εδώ. Μόνο και μόνο η ποικιλία και το εύρος της. Η δεύτερη είναι ότι μας έβαλε σε μια θέση όπου δεν έχουμε ιδέα για το τι πρόκειται να συμβεί, όσο αφορά το μέλλον. Καμία ιδέα για το πώς μπορεί να εξελιχθεί αυτό.

Πώς να γίνουμε καλύτεροι σε αυτά που μας ενδιαφέρουν.Δουλεύετε σκληρά αλλά δεν βελτιώνεστε; Δεν είστε οι μόνοι. Ο εκπαιδευτής Εντουάρντο Μπρισένιο μας φανερώνει έναν απλό τρόπο να σκεφτούμε πώς να γίνουμε καλύτεροι σε όσα κάνουμε, είτε στην εργασία, είτε στην οικογένεια, ή στα χόμπι μας. Και μας δείχνει μερικές ενδιαφέρουσες τεχνικές ώστε να συνεχίσουμε να μαθαίνουμε και να νιώθουμε πάντα ότι κάνουμε κάτι εποικοδομητικό.Οι περισσότεροι από εμάς προσπαθούμε να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε στη ζωή, είτε αφορά την εργασία, την οικογένεια, το σχολείο, ή οτιδήποτε άλλο. Έτσι το βλέπω κι εγώ. Κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ. Αλλά πριν λίγο καιρό συνειδητοποίησα ότι δεν βελτιωνόμουν πολύ σε όσα με ένοιαζαν περισσότερο, -να είμαι καλύτερος σύζυγος ή φίλος, καλύτερος επαγγελματίας ή συνάδελφος- και δεν βελτιωνόμουν πολύ σε αυτά τα πράγματα παρότι αφιέρωνα πολύ χρόνο δουλεύοντας σκληρά γι' αυτά...

Είμαστε το αποτέλεσμα των σκέψεών μας - Γινόμαστε αυτό που σκεφτόμαστε.«Το τι είμαστε είναι αποτέλεσμα των σκέψεών μας. Ο νους είναι το παν. Αυτό που σκεφτόμαστε αυτό γινόμαστε».Με αυτή τη φράση ο Δρ. Κούβελας μας προσκαλεί στο μαγευτικό κόσμο της μελέτης των λειτουργιών του εγκεφάλου: συνειδητές και ασυνείδητες. Η σκέψη και η δράση, ο χρόνος και η ύλη, αποτελούν μέρος της πρόσφατης μελέτης του που έχει σαν θέμα τη σχέση μεταξύ εγκεφάλου και συνείδησης.Αυτή η ομιλία δόθηκε σε μια εκδήλωση TEDx, χρησιμοποιώντας τη μορφή των συνεδρίων TED αλλά με ανεξάρτητη παραγωγή από μια τοπική κοινότητα.Πριν από λίγα χρόνια και μόλις είχε εκδοθεί ένα βιβλίο το οποίο εξέδωσα εγώ μαζί με τον συνάδελφό μου τον Γιώργο Παπαδόπουλο, συνάδελφο στο πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, που είχε τίτλο «Το σύμπαν των εγκεφάλων», έτσι λεγόταν το βιβλίο, πήρα στο μέιλ μου το εξής πολύ μικρό κείμενο στα Αγγλικά: «Αυτό που είμαστε είναι...

Τι κάνει κάποιον τον άνθρωπο που είναι.Συνηθίζουμε να συγκρίνουμε έναν εγκέφαλο με έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή. Ενώ όμως ένας υπολογιστής βγαίνει από το εργοστάσιο με ενσωματωμένα κυκλώματα, τα οποία μένουν απαράλλακτα για το υπόλοιπο της ζωής του, ένας εγκέφαλος δεν μένει ποτέ ο ίδιος, αφού οι καθημερινές εμπειρίες τον αλλάζουν διαρκώς. Η έννοια της πλαστικότητας του εγκεφάλου, που αποδείχθηκε και πειραματικά στα τέλη του 20ού αιώνα, έχει ξεκινήσει να θερμαίνει τις άλλοτε ψυχρές σχέσεις ανάμεσα στις νευροεπιστήμες και την ψυχανάλυση.Ο Φρανσουά Ανσερμέ είναι ψυχαναλυτής και παιδοψυχίατρος, καθηγητής και επικεφαλής του τμήματος Ψυχιατρικής Παιδιού και Εφήβου στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γενεύης, ενώ ο Πιερ Ματζιστρέτι είναι νευροεπιστήμονας, καθηγητής και συνδιευθυντής του Ινστιτούτου για τον Εγκέφαλο και τον Νου στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Λωζάννης...

Έρμαν Έσσε - Μαθήματα καθημερινής Σοφίας.«Η ζωή κάθε ανθρώπου είναι ένας δρόμος προς τον εαυτό του, το πρόπλασμα ενός δρόμου, το προσχέδιο ενός μονοπατιού. Κανένας άνθρωπος δεν έφτασε να είναι εντελώς ο εαυτός του. Ωστόσο, οι πάντες φιλοδοξούν να το κατορθώσουν, άλλοι στα τυφλά, άλλοι με περισσότερο φως, ο καθένας όπως μπορεί». Τα αποφθέγματα του Έσσε για τον έρωτα, την αγάπη, το φόβο, το μίσος και την κοινωνία, αποτυπώνονται σε αυτό το βιβλίο του Άλαν Πέρσι, ο οποίος αναλύει τον Έσσε και προσφέρει τη δική του οπτική, για µια ζωή λιγότερο περίπλοκη και πιο ουσιώδη.  «ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΓΑΠΗ», λέει ο Έσσε και παραθέτει το δημοφιλές παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, το Ασχημόπαπο, που έχει ως ερμηνευτικό κλειδί την αναζήτηση του εαυτού.Όσο το ασχημόπαπο δεν ανακαλύπτει την ταυτότητά του, δε βρίσκει την αγάπη, όσο δεν ανακαλύπτει πως...

Κατανόηση του εγκεφάλου - σύνδρομο Κάπγκρας και άκρο φάντασμα, συναισθησία-δημιουργικότητα.Ο Βιλάιανουρ Ραμαχαντράν (Νευρολόγος - Διευθυντής του Κέντρου Εγκεφάλου και Νόηση και Διακεκριμένος Καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας και Νευροεπιστημών του προγράμματος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια) μας λέει τι μπορεί να αποκαλύψουν οι εγκεφαλικές βλάβες σχετικά με τη σύνδεση ανάμεσα στον εγκεφαλικό ιστό και τη νόηση, χρησιμοποιώντας τρεις εκπληκτικές ψευδαισθήσεις ως παραδείγματα. Λοιπόν, όπως επισήμανε ο Κρις, μελετάω τον ανθρώπινο εγκέφαλο -- τις λειτουργίες και την δομή του ανθρώπινου εγκεφάλου. Και θέλω απλώς να σκεφτείτε για ένα λεπτό τι συνεπάγεται αυτό. Υπάρχει αυτή η μάζα από ζελέ -- ενάμιση κιλό ζελέ που μπορείς να κρατήσεις στην παλάμη του χεριού σου και μπορεί να στοχάζεται την απεραντότητα του διαστρικού χώρου. Μπορεί να στοχάζεται την σημασία του απείρου και μπορεί να στοχάζεται τον εαυτό της που στοχάζεται την...

Ποια τα οφέλη και τι συμβαίνει σε έναν δίγλωσσο εγκέφαλο.Έρευνα σε παιδιά που μεγαλώνουν σε ένα πλαίσιο με δύο γλώσσες αναδεικνύει πλεονεκτήματα έναντι παιδιών που μεγαλώνουν σε ένα πλαίσιο με μία γλώσσα όχι μόνο σε αυξημένη εστίαση της προσοχής όσο και στη σκέψη. Τα ευρήματα σχετίζονται με τα δίκτυα δραστηριότητας του προμετωπιαίου φλοιού του εγκεφάλου, που κατευθύνουν τα υψηλότερα επίπεδα σκέψης και συνειδητότητας. Σε σύγκριση με τα μονόγλωσσα, σύμφωνα με το psychology now, τα δίγλωσσα παιδιά που εξετάστηκαν, τα οποία είχαν πέντε έως δέκα χρόνια έκθεσης σε δίγλωσσο περιβάλλον, παρουσίασαν υψηλότερες βαθμολογίες στη γνωστική ικανότητα στα τεστ και είχαν καλύτερη εστίαση προσοχής, επιλογή αποφάσεων, κριτική ικανότητα, αντίσταση στην απόσπαση προσοχής και ανταπόκριση στην ανατροφοδότηση. Η σχετική νευροαπεικόνιση (από τη σάρωση fMRI) σε αυτά τα παιδιά αποκάλυψε...

Εξασκείστε και αναπτύξτε την μνήμη σας.Ναι, υπάρχει τρόπος! Οι τεχνικές είναι συγκεκριμένες και επιστρατεύουν φαντασία και δημιουργικότητα. Ένα παιχνίδι που αξίζει να παίξουμε. Τα «παλάτια της μνήμης», μια στρατηγική προσφιλής στους αρχαίους έλληνες και ρωμαίους ρήτορες αλλά και στον λογοτεχνικό και τηλεοπτικό Σέρλοκ, αποδείχθηκαν η καλύτερη τεχνική για τη βελτίωση της μνήμης. Δυσκολεύεστε να θυμηθείτε αριθμούς τηλεφώνων; Κάνετε νοερά μια λίστα με τα ψώνια για το σουπερμάρκετ αλλά τελικά, όταν επιστρέφετε, ανακαλύπτετε ότι έχετε ξεχάσει τα μισά; Σας είναι αδύνατον να θυμηθείτε πώς λένε τον περιπτερά όπου αγοράζετε αραιά και πού την εφημερίδα σας παρά το γεγονός ότι σας έχει πει επανειλημμένως το όνομά του; Μη στενοχωριέστε, υπάρχει λύση στο πρόβλημά σας. Αρκεί να προπονηθείτε, με επιμέλεια και προσήλωση, σαν τους... αθλητές της μνήμης. Και, αν...

Ο Διαλογισμός Αναδομεί την Φαιά Ουσία του Εγκεφάλου.Ερευνητική ομάδα του Χάρβαρντ από το Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης, έκανε μια μελέτη (2011) και κατέληξε σε ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα σχετικά με τις επιπτώσεις του διαλογισμού στη φυσική δομή του ανθρώπινου εγκεφάλου. Η Sara Lazar, που συμμετείχε στο ερευνητικό πρόγραμμα και είναι καθηγήτρια ψυχολογίας στην ιατρική σχολή του Harvard, είπε ότι ο διαλογισμός, όχι μόνο βοηθά στο να αισθανόμαστε καλύτερα, αλλά, επίσης, βοηθά σε μεταβολές που συμβαίνουν στη δομή του εγκεφάλου, που συνδέονται με το να αισθανόμαστε θετικά συναισθήματα και χαλαρότητα στο σώμα.Μετά από πρόγραμμα διάρκειας 8 εβδομάδων βασισμένο στην εξάσκηση διαλογισμών (MBSR), οι μαγνητικές τομογραφίες αποκάλυψαν ότι προκύπτουν σημαντικές φυσικές αλλαγές στη φαιά ουσία του εγκεφάλου. Η Δρ Sara Lazar, στην παρουσίαση της έρευνας δήλωσε: "Παρά το...