Άνθρωπος / Νευροεπιστήμες / Αυτογνωσία / Εμπάθεια

Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι'αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα, την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου». Όμως δεν αρκεί μόνο η αυτογνωσία χρειάζεται και η εμπάθεια, διότι υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορεί να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμιση), υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας... Η σύγχρονη επιστήμη απέδειξε ότι ο εγκέφαλος μας τροποποιείται καθημερινά τόσο ανατομικά όσο και λειτουργικά ως απάντηση στα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον. Κάθε νέα πρόκληση για τον εγκέφαλο έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων συνάψεων μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου. Γινόμαστε αυτό που κάνουμε - η τελειότητα έτσι, δεν είναι μια πράξη αλλά μια συνήθεια.

 
Έρμαν Έσσε - Μαθήματα καθημερινής Σοφίας.«Η ζωή κάθε ανθρώπου είναι ένας δρόμος προς τον εαυτό του, το πρόπλασμα ενός δρόμου, το προσχέδιο ενός μονοπατιού. Κανένας άνθρωπος δεν έφτασε να είναι εντελώς ο εαυτός του. Ωστόσο, οι πάντες φιλοδοξούν να το κατορθώσουν, άλλοι στα τυφλά, άλλοι με περισσότερο φως, ο καθένας όπως μπορεί». Τα αποφθέγματα του Έσσε για τον έρωτα, την αγάπη, το φόβο, το μίσος και την κοινωνία, αποτυπώνονται σε αυτό το βιβλίο του Άλαν Πέρσι, ο οποίος αναλύει τον Έσσε και προσφέρει τη δική του οπτική, για µια ζωή λιγότερο περίπλοκη και πιο ουσιώδη.  «ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΓΑΠΗ», λέει ο Έσσε και παραθέτει το δημοφιλές παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, το Ασχημόπαπο, που έχει ως ερμηνευτικό κλειδί την αναζήτηση του εαυτού.Όσο το ασχημόπαπο δεν ανακαλύπτει την ταυτότητά του, δε βρίσκει την αγάπη, όσο δεν ανακαλύπτει πως...

Κατανόηση του εγκεφάλου - σύνδρομο Κάπγκρας και άκρο φάντασμα, συναισθησία-δημιουργικότητα.Ο Βιλάιανουρ Ραμαχαντράν (Νευρολόγος - Διευθυντής του Κέντρου Εγκεφάλου και Νόηση και Διακεκριμένος Καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας και Νευροεπιστημών του προγράμματος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια) μας λέει τι μπορεί να αποκαλύψουν οι εγκεφαλικές βλάβες σχετικά με τη σύνδεση ανάμεσα στον εγκεφαλικό ιστό και τη νόηση, χρησιμοποιώντας τρεις εκπληκτικές ψευδαισθήσεις ως παραδείγματα. Λοιπόν, όπως επισήμανε ο Κρις, μελετάω τον ανθρώπινο εγκέφαλο -- τις λειτουργίες και την δομή του ανθρώπινου εγκεφάλου. Και θέλω απλώς να σκεφτείτε για ένα λεπτό τι συνεπάγεται αυτό. Υπάρχει αυτή η μάζα από ζελέ -- ενάμιση κιλό ζελέ που μπορείς να κρατήσεις στην παλάμη του χεριού σου και μπορεί να στοχάζεται την απεραντότητα του διαστρικού χώρου. Μπορεί να στοχάζεται την σημασία του απείρου και μπορεί να στοχάζεται τον εαυτό της που στοχάζεται την...

Ποια τα οφέλη και τι συμβαίνει σε έναν δίγλωσσο εγκέφαλο.Έρευνα σε παιδιά που μεγαλώνουν σε ένα πλαίσιο με δύο γλώσσες αναδεικνύει πλεονεκτήματα έναντι παιδιών που μεγαλώνουν σε ένα πλαίσιο με μία γλώσσα όχι μόνο σε αυξημένη εστίαση της προσοχής όσο και στη σκέψη. Τα ευρήματα σχετίζονται με τα δίκτυα δραστηριότητας του προμετωπιαίου φλοιού του εγκεφάλου, που κατευθύνουν τα υψηλότερα επίπεδα σκέψης και συνειδητότητας. Σε σύγκριση με τα μονόγλωσσα, σύμφωνα με το psychology now, τα δίγλωσσα παιδιά που εξετάστηκαν, τα οποία είχαν πέντε έως δέκα χρόνια έκθεσης σε δίγλωσσο περιβάλλον, παρουσίασαν υψηλότερες βαθμολογίες στη γνωστική ικανότητα στα τεστ και είχαν καλύτερη εστίαση προσοχής, επιλογή αποφάσεων, κριτική ικανότητα, αντίσταση στην απόσπαση προσοχής και ανταπόκριση στην ανατροφοδότηση. Η σχετική νευροαπεικόνιση (από τη σάρωση fMRI) σε αυτά τα παιδιά αποκάλυψε...

Εξασκείστε και αναπτύξτε την μνήμη σας.Ναι, υπάρχει τρόπος! Οι τεχνικές είναι συγκεκριμένες και επιστρατεύουν φαντασία και δημιουργικότητα. Ένα παιχνίδι που αξίζει να παίξουμε. Τα «παλάτια της μνήμης», μια στρατηγική προσφιλής στους αρχαίους έλληνες και ρωμαίους ρήτορες αλλά και στον λογοτεχνικό και τηλεοπτικό Σέρλοκ, αποδείχθηκαν η καλύτερη τεχνική για τη βελτίωση της μνήμης. Δυσκολεύεστε να θυμηθείτε αριθμούς τηλεφώνων; Κάνετε νοερά μια λίστα με τα ψώνια για το σουπερμάρκετ αλλά τελικά, όταν επιστρέφετε, ανακαλύπτετε ότι έχετε ξεχάσει τα μισά; Σας είναι αδύνατον να θυμηθείτε πώς λένε τον περιπτερά όπου αγοράζετε αραιά και πού την εφημερίδα σας παρά το γεγονός ότι σας έχει πει επανειλημμένως το όνομά του; Μη στενοχωριέστε, υπάρχει λύση στο πρόβλημά σας. Αρκεί να προπονηθείτε, με επιμέλεια και προσήλωση, σαν τους... αθλητές της μνήμης. Και, αν...

Ο Διαλογισμός Αναδομεί την Φαιά Ουσία του Εγκεφάλου.Ερευνητική ομάδα του Χάρβαρντ από το Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης, έκανε μια μελέτη (2011) και κατέληξε σε ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα σχετικά με τις επιπτώσεις του διαλογισμού στη φυσική δομή του ανθρώπινου εγκεφάλου. Η Sara Lazar, που συμμετείχε στο ερευνητικό πρόγραμμα και είναι καθηγήτρια ψυχολογίας στην ιατρική σχολή του Harvard, είπε ότι ο διαλογισμός, όχι μόνο βοηθά στο να αισθανόμαστε καλύτερα, αλλά, επίσης, βοηθά σε μεταβολές που συμβαίνουν στη δομή του εγκεφάλου, που συνδέονται με το να αισθανόμαστε θετικά συναισθήματα και χαλαρότητα στο σώμα.Μετά από πρόγραμμα διάρκειας 8 εβδομάδων βασισμένο στην εξάσκηση διαλογισμών (MBSR), οι μαγνητικές τομογραφίες αποκάλυψαν ότι προκύπτουν σημαντικές φυσικές αλλαγές στη φαιά ουσία του εγκεφάλου. Η Δρ Sara Lazar, στην παρουσίαση της έρευνας δήλωσε: "Παρά το...

Πως μπορούμε να αναπτύξουμε νέους νευρώνες στον εγκέφαλο.Μπορούμε ως ενήλικες να αναπτύξουμε νέα νευρικά κύτταρα; Υπάρχει ακόμη σύγχυση γύρω από αυτή την ερώτηση, καθώς είναι ένα σχετικά νέο πεδίο μελέτης. Για παράδειγμα, μιλούσα με έναν συνάδερφο, τον Ρόμπερτ, που είναι ογκολόγος, και μου έλεγε, «Σαντρίν, κάτι μας προβληματίζει. Κάποιοι ασθενείς μου, που τους είπαμε ότι θεραπεύτηκε ο καρκίνος τους, ακόμη εμφανίζουν συμπτώματα κατάθλιψης». Και του απάντησα, «Από την πλευρά μου φαίνεται λογικό. Το φάρμακο που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων αναστέλλει επίσης τη γέννηση νέων νευρώνων στον εγκέφαλό τους». Ο Ρόμπερτ με κοίταξε σαν να ήμουν τρελή και είπε, «Μα, Σαντρίν, είναι ενήλικες ασθενείς - στους ενήλικες δεν γεννιούνται νέα νευρικά κύτταρα». Έμεινε άναυδος όταν του είπα, «Στην πραγματικότητα γεννιούνται». Είναι ένα φαινόμενο που αποκαλούμε νευρογένεση. Ο...

Η ανευθυνότητα του πλήθους και το πείραμα των Darley και Latane“Ο κόσμος είναι επικίνδυνος, όχι εξαιτίας αυτών που κάνουν το κακό, αλλά εξαιτίας αυτών που τους κοιτάζουν χωρίς να κάνουν τίποτα.” – Άλμπερτ Αϊνστάιν Η δολοφονία της Genovese, η ανευθυνότητα του πλήθους και το πείραμα των Darley και Latane Η ιστορία που ακολουθεί δεν είναι, δυστυχώς, φανταστική. Μοιάζει να βγήκε από ταινία τρόμου, ειδικά μόλις μαθαίνουμε ότι συνέβη μια Παρασκευή και 13. Συγκεκριμένα την Παρασκευή, 13 Μαρτίου του 1964. Ήταν τρεις η ώρα το πρωί και η Κάθριν Τζενοβέζε γύριζε σπίτι από τη βραδινή της βάρδια. Έμενε στο Κουίνς της Νέας Υόρκης, σε μια πολυκατοικημένη αστική περιοχή. Αφού πάρκαρε το αυτοκίνητο της προχώρησε προς την είσοδο της πολυκατοικίας της. Εκεί αντιλήφθηκε, μέσα στις σκιές, έναν άντρα –που πιθανότατα της φάνηκε ύποπτος- και γύρισε για να ξαναμπεί στο αυτοκίνητο της ή...

Πως η μουσική αναπτύσει τις νοητικές λειτουργίες του εγκεφάλου.Όταν ακούμε μουσική, πολλαπλές περιοχές του εγκεφάλου μας ανταποκρίνονται και συμμετέχουν στη νοητική διαδικασία. Όταν, όμως, κάποιος παίζει ένα μουσικό όργανο, η νοητική αυτή δραστηριότητα μοιάζει με πλήρες πρόγραμμα γυμναστικής για το σώμα. Τι συμβαίνει ακριβώς; Η Ανίτα Κόλινς (B.Mus, Grad Dip Ed, MEd, PhD - University of Canberra) εξηγεί τι συμβαίνει στο μυαλό των μουσικών ενώ παίζουν μουσική κι εξετάζει κάποιες από τις μακροπρόθεσμες, θετικές επιδράσεις αυτής της νοητικής μορφής άσκησης. Γνωρίζατε ότι κάθε φορά που οι μουσικοί παίζουν μουσική χιλιάδες πυροτεχνήματα εκρήγνυνται στον εγκέφαλό τους; Εξωτερικά ίσως να φαίνονται ήρεμοι και συγκεντρωμένοι, καθώς διαβάζουν τις νότες κι εκτελούν τις ακριβείς και δοκιμασμένες κινήσεις. Μέσα στο μυαλό τους, όμως, το πάρτι έχει ήδη αρχίσει. Πώς το γνωρίζουμε αυτό; Τις τελευταίες...

Νίκος Λυγερός - Η εξέλιξη και η διατήρηση του Δείκτη Νοημοσύνης. «Παλαιότερα θεωρούσαμε ότι ο Δείκτης Νοημοσύνης των μικρών ανθρώπων ήταν σταθερός. Οι μελέτες της τελευταίας δεκαετίας δηλαδή τώρα που έχουμε περισσότερα εργαλεία μέτρησης της νοημοσύνης και απεικόνισης του εγκεφάλου, δείχνουν με ξεκάθαρο τρόπο, ότι έως την ηλικία των 20 ετών τίποτα δεν είναι απόλυτα καθορισμένο κι ότι μπορούμε να έχουμε αλλαγές της τάξης των 20 μονάδων και προς τα πάνω και προς τα κάτω. Αυτά τα νέα δεδομένα δείχνουν επίσης πόσο σημαντικές είναι οι ασκήσεις με τον εγκέφαλο και πόσο δεν επαρκεί μια κλασική και μαζική προσέγγιση. Με άλλα λόγια μπορούμε να βοηθήσουμε πρακτικά τους μικρούς ανθρώπους να εξελιχθούν αρκεί να δίνουμε έμφαση σε προβλήματα που ενεργοποιούν τη νοημοσύνη. 

Σε χρειάζομαι επειδή σ αγαπώ ή Σ αγαπώ επειδή σε χρειάζομαι.«Είναι η αγάπη τέχνη; Αν είναι, χρειάζεται γνώση και προσπάθεια. Ή μήπως η αγάπη είναι ένα ευχάριστο συναίσθημα που κατά σύμπτωση το γνωρίζει κανείς, το «συναντά» αν είναι τυχερός; Αναμφισβήτητα η πλειοψηφία των ανθρώπων πιστεύουν στη δεύτερη αντίληψη. Αυτή η αντίληψη – ότι τίποτε δεν είναι πιο εύκολο από το ν' αγαπάς – εξακολουθεί να είναι η πιο διαδεδομένη παρά την αφθονία των αποδείξεων για το αντίθετο. Σχεδόν καμία προσπάθεια, κανένα έργο δεν αρχίζει με τόσο μεγάλες ελπίδες και προσδοκίες όπως αρχίζει η αγάπη, κι ωστόσο τίποτε δεν αποτυχαίνει τόσο συχνά όσο αυτή. Αν αυτό συνέβαινε με οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα, οι άνθρωποι θα ήταν περισσότερο πρόθυμοι να εξετάσουν τους λόγους της αποτυχίας αυτής και να μάθουν πώς θα μπορούσαν να ενεργήσουν καλύτερα. Ή θα εγκατέλειπαν τη δραστηριότητα αυτή. Και αφού, στην περίπτωση της...

Νευροεπιστήμονες βλάβη εγκεφάλου και πνευματικότητα.Περιοχές στον εγκέφαλο, όταν καταστρέφονται, οδηγούν σε αυξημένη πνευματικότητα. Ιταλοί νευροεπιστήμονες εντόπισαν εγκεφαλικές περιοχές, οι οποίες, όταν υποστούν ζημιά λόγω κακώσεων, όγκου κλπ., προκαλούν αυξημένη πνευματική δραστηριότητα και ιδίως το αίσθημα της εσωτερικής γαλήνης και υπερβατικότητας ή αυτο-υπέρβασης, δηλαδή το αίσθημα κάποιου ότι ξεπερνά τον εαυτό του και αποτελεί οργανικό μέρος του σύμπαντος. Αν και η επιστήμη δέχεται όλο και περισσότερο ότι οι διάφορες συμπεριφορές και εμπειρίες του ανθρώπου, ακόμα και οι πνευματικές-θρησκευτικές, πηγάζουν από τον εγκέφαλό του, ο εντοπισμός της συγκεκριμένης νευρωνικής βάσης των εμπειριών αυτών έχει αποδειχτεί πραγματική πρόκληση για τους νευροεπιστήμονες μέχρι τώρα. Η νέα ανακάλυψη, που παρέχει τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα ενδείξεις ότι η πνευματικότητα συνδέεται με...