Άνθρωπος / Νευροεπιστήμες / Αυτογνωσία / Εμπάθεια

Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι' αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα, την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου». Όμως δεν αρκεί μόνο η αυτογνωσία χρειάζεται και η εμπάθεια, διότι υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορεί να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμηση), υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας... Η σύγχρονη επιστήμη απέδειξε ότι ο εγκέφαλος μας τροποποιείται καθημερινά τόσο ανατομικά όσο και λειτουργικά ως απάντηση στα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον. Κάθε νέα πρόκληση για τον εγκέφαλο έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων συνάψεων μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου. Γινόμαστε αυτό που κάνουμε - η τελειότητα έτσι, δεν είναι μια πράξη αλλά μια συνήθεια.

 
Η ψυχολογία του ναρκισσισμού Ο ναρκισσισμός δεν είναι απλώς ένας τύπος προσωπικότητας από αυτούς που βρίσκει κανείς στις συμβουλευτικές στήλες των περιοδικών. Στην πραγματικότητα, είναι ένα σύνολο χαρακτηριστικών που έχουν ταξινομηθεί και μελετηθεί από ψυχολόγους. Αλλά τι είναι αυτό που τον προκαλεί; Και μπορούν οι νάρκισσοι να βελτιώσουν τα αρνητικά τους στοιχεία; Ο Γ. Κιθ Κάμπελ περιγράφει την ψυχολογία πίσω από την αυξημένη και, μερικές φορές, επιβλαβή εγωπάθεια των νάρκισσων. Μάθημα από τον Γ. Κιθ Κάμπελ, ψηφιακή απεικόνιση από τους TOGETHER. Πολύ πριν την πρώτη σέλφι, οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι είχαν έναν μύθο για έναν τύπο λίγο παραπάνω παθιασμένο με την εικόνα του. Σύμφωνα με μία αφήγηση, ο Νάρκισσος ήταν ένας όμορφος νέος που περιπλανιόταν αναζητώντας τον έρωτα. Αφού απέρριψε μια νύμφη, την Ηχώ, είδε το είδωλό του να καθρεφτίζεται στα νερά...

Τι κάνει τη ζωή ποιοτική; Mακροχρόνια έρευνα για την ευτυχία Τι είναι αυτό που μας κρατάει ευτυχισμένους και υγιείς σε όλη την διάρκεια της ζωής μας; Εάν νομίζατε ότι είναι η φήμη και ο πλούτος, τότε δεν είστε οι μόνοι, αλλά, σύμφωνα με τον ψυχίατρο Ρόμπερτ Γουάλντινγκερ, κάνετε λάθος. Ως διευθυντής μιας 75ετής έρευνας πάνω στην ανάπτυξη των ενηλίκων, ο Γουάλντινγκερ έχει άνευ προηγουμένου πρόσβαση σε δεδομένα σχετικά με την ευτυχία και την ικανοποίηση. Σε αυτήν την ομιλία, μοιράζεται μαζί μας τρία βασικά μαθήματα που έμαθε από την έρευνα αυτή, καθώς και μερικές πρακτικές συμβουλές, παλιές όσο και η ανθρώπινη ζωή, για να κτίσουμε μια ικανοποιητική και μακρά ζωή. Τι μας κρατά υγιείς και ευτυχισμένους στη ζωή μας; Αν έπρεπε να επενδύσετε τώρα στον καλύτερο μελλοντικό σας εαυτό, πού θα επικεντρώνατε τον χρόνο και την ενέργειά σας; Υπήρξε μια πρόσφατη έρευνα στους νέους οι...

Το bullying αλλάζει τη δομή του εφηβικού εγκεφάλου Τα νεαρά θύματα του εκφοβισμού εμφανίζουν δομικές αλλαγές στο κεφάλι οι οποίες μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στην ψυχική υγεία τους Η επίδραση που έχει το bullying στα άτομα που το υφίστανται δεν είναι μόνο ψυχολογική. Νέα μελέτη δείχνει ότι προκαλούνται δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο των εφήβων που πέφτουν συστηματικά θύματα bullying, γεγονός το οποίο μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες που αντιμετωπίζουν για εμφάνιση ψυχικής νόσου. Η μελέτη αυτή που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Molecular Psychiatry» διεξήχθη από ερευνητές του King’s College του Λονδίνου (μεταξύ των οποίων και ο Ελληνας Δημήτρης Παπαδόπουλος-Ορφανός) και είναι η πρώτη που δείχνει ότι η χρόνια θυματοποίηση από συνομηλίκους κατά την εφηβεία μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στην ψυχική υγεία εξαιτίας δομικών αλλαγών στον εγκέφαλο. Οι ερευνητές με...

Βοηθώντας τους άλλους γινόμαστε πιο ευτυχισμένοι αλλά έχει σημασία πώς το κάνουμε Έρευνες δείχνουν ότι το να βοηθάμε τους άλλους μας κάνει πιο χαρούμενους. Αλλά στην επαναστατική της δουλειά στην γενναιοδωρία και στην χαρά, η κοινωνική ψυχολόγος Ελίζαμπεθ Νταν βρήκε ότι υπάρχει μια παγίδα: έχει σημασία το πώς βοηθάμε. Μάθετε πώς μπορούμε να έχουμε μεγαλύτερη επίδραση -- και να ενισχύσουμε την ευτυχία μας στην πορεία -- αν κάνουμε μια σημαντική αλλαγή στο πώς βοηθάμε τους άλλους. «Ας σταματήσουμε να σκεφτόμαστε το να δίνουμε σαν μια ηθική υποχρέωση και να αρχίσουμε να το σκεφτόμαστε ως μια πηγή ευχαρίστησης», λέει η Νταν. Λοιπόν, κάνω μια διασκεδαστική δουλειά, που είναι να καταλάβω τι κάνει τους ανθρώπους χαρούμενους. Είναι τόσο διασκεδαστική, που κάποιοι τη βρίσκουν λίγο ανούσια, ειδικά σε μια περίοδο όπου ερχόμαστε αντιμέτωποι με κάποιους αρκετά καταθλιπτικούς τίτλους. Αλλά φαίνεται ότι η...

Υπάρχουν περισσότερα στη ζωή από το να είσαι ευτυχισμένος Η κουλτούρα μας έχει εμμονή με την ευτυχία, αλλά τι θα γινόταν αν υπήρχε ένα πιο πλήρες μονοπάτι; Η ευτυχία έρχεται και φεύγει αλλά το να έχεις νόημα στη ζωή -- να βοηθάμε άλλους και η θετική αυτοανάπτυξη -- σου δίνει κάτι να κρατηθείς. Νόμιζα ότι ο σκοπός της ζωής ήταν η αναζήτηση της ευτυχίας. Όλοι έλεγαν πως ο δρόμος προς την ευτυχία ήταν η επιτυχία, οπότε έψαξα για την ιδανική δουλειά, το τέλειο αγόρι, το όμορφο διαμέρισμα. Αντί όμως να νιώθω πλήρης, ένιωθα αγχωμένη και χαμένη. Και δεν ήμουν η μόνη, οι φίλοι μου -- και αυτοί το αντιμετώπισαν. Εντέλει αποφάσισα να πάω στο πανεπιστήμιο για να σπουδάσω θετική ψυχολογία για να μάθω τι στ' αλήθεια κάνει τους ανθρώπους ευτυχισμένους. Αλλά αυτό που ανακάλυψα εκεί άλλαξε τη ζωή μου. Τα στοιχεία έδειξαν πως το κυνήγι της ευτυχίας μπορεί να κάνει τους ανθρώπους δυστυχισμένους...

Κουλτούρα δημιουργεί καλύτερο νευρωνικό δίκτυο για τον εγκέφαλο Τι συμβαίνει στους ανθρώπους που έχουν γνώσεις από διαφορετικά πεδία και συνδυάζουν πολλές πληροφορίες μεταξύ τους; Όλοι έχουμε βρεθεί να παίζουμε ένα παιχνίδι γνώσεων με κάποιον συμπαίκτη που απαντάει σωστά σε απίθανες ερωτήσεις που του τίθενται. Ίσως μάλιστα να έχουμε αναρωτηθεί εάν αυτός ο παίκτης είναι τόσο έξυπνος ή εμείς αρκετά αμόρφωτοι γι’ αυτό το παιχνίδι. Μέρος της απάντησης σε αυτόν τον προβληματισμό θα μπορούσε να δώσει η πνευματική καλλιέργεια, αφού πρόσφατη δημοσίευση ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Ρουρ-Μπόχουμ στη Γερμανία καταδεικνύει πως στην πραγματικότητα ο εγκέφαλος των ανθρώπων οι οποίοι έχουν γενική κουλτούρα είναι...

Νευροεπιστήμες και μοντεσσοριανή εκπαίδευσηΜαρία Κάτσιου-Ζαφρανά (Ομότιμη καθηγήτρια Α.Π.Θ.), Μαριάννα Μαυρίδου (International Diploma Α.Μ.Ι. in the Montessori Method of Education 2,5 to 6 years old) Στην παρούσα εισήγηση παρουσιάζεται η περίπτωση της «Μοντεσσοριανής Σχολής Ζαφρανά», ενός ιδιωτικού Παιδικού σταθμού-Νηπιαγωγείου, που ιδρύθηκε το 1999, με στόχο την υλοποίηση ενός μοντεσσοριανού προγράμματος εκπαίδευσης του παιδιού, που λαμβάνει υπόψη τα επαναστατικά ευρήματα των Νευροεπιστημών, αναφορικά με τις εκπληκτικές ικανότητες του εγκεφάλου του παιδιού στην ηλικία 0-6 για μάθηση και ανάπτυξη. Στα δεκατρία χρόνια λειτουργίας της Σχολής, μπορούμε σήμερα να ισχυριστούμε πως αποδείχτηκε στην πράξη ότι η προσχολική ηλικία είναι η «χρυσή εποχή» του ανθρώπου, όσον αφορά τη μάθηση, τη νοητική ανάπτυξη και τα συγκινησιακά προγράμματα του εγκεφάλου που εγκαθίστανται στην ηλικία αυτή. Παρουσιάζονται συνοπτικά το...

Πως μαθαίνει ο εγκέφαλος (νευροεπιστήμες, εκπαίδευση)Πώς Μαθαίνει ο Εγκέφαλος (videos); Αν δεν απαντήσουμε στο θεμελιώδες αυτό ερώτημα, καμιά επιτροπή εκπαίδευσης και καμιά ομάδα αξιολόγησης και καμιά σχολή και κανένας υπουργός (παιδείας ή άλλος) δεν πρόκειται να λύσει το πρόβλημα της συστηματικής αχρήστευσης εγκεφάλων. Δεν είναι δυνατόν να το λύσει. Η απάντηση στο ερώτημα αποτελεί προαπαιτούμενο. Στο Εργαστήριό μας αποκαλύψαμε πρόσφατα ότι οι φοιτητές μας "δεν γνωρίζουν ότι δεν γνωρίζουν πιστεύοντας κι από πάνω, συχνά ακράδαντα, ότι γνωρίζουν". Ονομάσαμε το φαινόμενο "Το κατά Σωκράτη συστηματικό σφάλμα ‘δεν γνωρίζω ότι δεν γνωρίζω’ (ΔΓΔΓ)". Προς τιμήν του μεγάλου Δασκάλου που "έν οίδε,ότι ουδέν οίδε" και προείδε "άφες αυτοίς, ού γαρ οίδασι τι ποιούσι". Η καθολική παρουσία τού φαινομένου μάς έβαλε σε μεγάλες σκέψεις. Πώς αλήθεια λειτουργεί ο εγκέφαλός μας; Και κυρίως πώς μαθαίνει...

Νευροανάδραση: Μπορούμε να γίνουμε πιο έξυπνοι; Νευροανάδραση, η προσωπική προπόνηση του μυαλού. Μπορούμε να γίνουμε πιο έξυπνοι; Μπορεί το μυαλό μας να επεκτείνει τις δυνατότητές του; Ο καθηγητής Ιωάννης Νέστορος μάς εξηγεί ότι η Νευροανάδραση είναι η γυμναστική του μυαλού. Οι δυνατότητες της αυτορρυθμιστικής διαδικασίας του μυαλού μέσω της μεθόδου της Νευροανάδρασης είναι άπειρες. Ο Ιωάννης Νέστορος είναι ψυχίατρος και Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και ειδικεύεται στη Νευροανάδραση του ανθρώπινου νου. Επίσης γράφει πολλά επιστημονικά άρθρα και περιοδικά. Επιπρόσθετα, είχε βραβευθεί με βραβείο Άλμπερτ Αϊνστάιν το 1986 και περιγράφτηκε ως ένας από τους 50 «Σπουδαιότερους Ζωντανούς Μύθους» το 2005 από ερευνητές στο Διεθνές Βιογραφικό Κέντρο του Κέμπριτζ της Αγγλίας για τη συμβολή του στην «Ψυχιατρική, Ψυχοθεραπεία και Νευροεπιστήμη». ...

Θεωρία των νοητικών μοντέλων mental model theoryΗ θεωρία των νοητικών μοντέλων προϋποθέτει ότι οι άνθρωποι έχουν μια περιορισμένη ικανότητα λογικής σκέψης, αλλά ότι αυτή η λογική σκέψη μπορεί να εμποδίζεται από περιορισμούς της επεξεργασίας (π.χ. περιορισμένη μνήμη εργασίας, Johnson-laird 1983, 1995a,b, 1999; Johnson-laird & Byrne, 1991, 1993a, 1996). Σε αντίθεση με την θεωρία των αφηρημένων κανόνων (abstract rule theory), η θεωρία των νοητικών μοντέλων δίνει κεντρικό ρόλο στην κατανόηση κατά τη διαδικασία της λογικής. Οι άνθρωποι δημιουργούν μοντέλα όταν καταλαβαίνουν τη γλωσσική περιγραφή των αντικειμένων και η λογική τους στηρίζεται σ’ αυτά τα μοντέλα. Η θεωρία των νοητικών μοντέλων υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι σκέπτονται λογικά κατασκευάζοντας μια αναπαράσταση ή ένα μοντέλο της κατάστασης που περιγράφεται στις προϋποθέσεις, το οποίο στηρίζεται στις σημασίες των...

Είναι προτιμότερη η συνεργασία από τον ατομικισμό Αν επρόκειτο να πάρετε μιαν απόφαση ζυγίζοντας το συμφέρον σας με εκείνο ενός άλλου προσώπου, τι θα κάνατε; Σίγουρα η απάντηση εξαρτάται από το τι διακυβεύεται, όπως επίσης και από το ποιο είναι εκείνο το άλλο πρόσωπο… Αν μιλάμε για έναν άγνωστο άνθρωπο –ή έστω απόμακρο από τον επαγγελματικό ή κοινωνικό σας περίγυρο–, τότε μάλλον δεν έχετε και πολλά να σκεφτείτε. Όταν όμως στην όλη υπόθεση εμπλέκεται ένα οικείο ή αγαπημένο πρόσωπο, αναμφισβήτητα δεν θα είναι εύκολο να πάρετε μιαν απόφαση που θα το ζημιώσει, όσο κερδισμένος κι αν βγείτε ο ίδιος. Τα πράγματα δυσκολεύουν αν είστε αντιμέτωπος με μια κατάσταση της οποίας η έκβαση γνωρίζετε πως σίγουρα θα ωφελήσει σημαντικά έναν από τους δύο, ενώ θα ζημιώσει ανεπανόρθωτα τον άλλο! Αλήθεια, αν ξέρατε πως και το άλλο πρόσωπο βρίσκεται αντιμέτωπο με το ίδιο δίλημμα –και μάλιστα γνωρίζει...