Άνθρωπος / Νευροεπιστήμες / Αυτογνωσία / Εμπάθεια

Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι' αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα, την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου». Όμως δεν αρκεί μόνο η αυτογνωσία χρειάζεται και η εμπάθεια, διότι υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορεί να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμηση), υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας... Η σύγχρονη επιστήμη απέδειξε ότι ο εγκέφαλος μας τροποποιείται καθημερινά τόσο ανατομικά όσο και λειτουργικά ως απάντηση στα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον. Κάθε νέα πρόκληση για τον εγκέφαλο έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων συνάψεων μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου. Γινόμαστε αυτό που κάνουμε - η τελειότητα έτσι, δεν είναι μια πράξη αλλά μια συνήθεια.

 
Κατανοώντας τον εγκέφαλο των χαρισματικών παιδιώνΓιατί τα χαρισματικά παιδιά μπορούν να λύσουν ένα πρόβλημα πολύ γρήγορα χωρίς ωστόσο να μπορούν να περιγράψουν τα ενδιάμεσα στάδια; Γιατί μπορούν να λύσουν ένα πρόβλημα με πολύ δομημένο και πολύ γραμμικό τρόπο και να κάνουν λάθος σε μια απλή αριθμητική πράξη; Γιατί επηρεάζονται περισσότερο ή μπορεί να επηρεάζονται ελάχιστα από αισθητηριακούς περισπασμούς –οπτικούς, ακουστικούς, απτικούς, κλπ– από ό,τι οι μη-χαρισματικοί; Γιατί μπορούν να μάθουν πολύ εύκολα, να απομνημονεύσουν μεγάλες ποσότητες πληροφορίας αλλά όχι να «παπαγαλίσουν»; Γιατί μπορούν να ασχολούνται με πάρα πολλά πράγματα ταυτόχρονα ή πάλι μπορούν να εστιάζουν σε ένα μόνον πεδίο και να ασχολούνται με αυτό εις βάθος; Τι είναι αυτό που επηρεάζει την ικανότητά τους να εστιάζουν, να αναλύουν, να αποφασίζουν, να δρουν και να αντιδρούν με συγκεκριμένους τρόπους στα εξωτερικά...

Κατανοώντας τον εγκέφαλο των χαρισματικών παιδιών (case study χαρισματικού ενήλικα)

Τα χαρισματικά (σοφά) παιδιά Αρχίζουν να περπατούν και να μιλούν πολύ νωρίς. Μαθαίνουν να διαβάζουν χωρίς να τα έχει διδάξει κανείς. Κάνουν περίεργες ερωτήσεις για την ηλικία τους και επιδίδονται σε πολύπλοκους συλλογισμούς. Βαριούνται εύκολα, αντιδρούν έντονα, αμφισβητούν τα πάντα. Μένουν στο περιθώριο... Τα χαρισματικά παιδιά. Αντιστοιχούν στο 1% του παγκόσμιου πληθυσμού. Χαρακτηρίζονται από σύνθετο τρόπο σκέψης, ποικιλία ταλέντων, έντονη κριτική διάθεση, τελειομανία, ιδιαίτερο χιούμορ, πολύ υψηλό δείκτη IQ και συχνά παρουσιάζουν συναισθηματική ανάπτυξη ξένη προς την ηλικία τους. Μερικά απ' αυτά διαπρέπουν. Τα περισσότερα, όμως, δεν...

Τα σοφά (χαρισματικά) παιδιά

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αναπτύσσει νέα κύτταρα και μετά τα 80 Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν το βάζει κάτω ακόμη κι αν έχει περάσει τα 80. Νέα εγκεφαλικά κύτταρα (νευρώνες) αναπτύσσονται έως την ένατη δεκαετία της ζωής ενός ανθρώπου, σύμφωνα με μια νέα ισπανική επιστημονική έρευνα. Όμως, σύμφωνα με τους επιστήμονες, η δημιουργία νέων νευρώνων μειώνεται σημαντικά στους ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τη δρα Μαρία Λόρενς-Μάρτιν του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας του Αυτόνομου Πανεπιστημίου της Μαδρίτης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο ιατρικό περιοδικό «Nature Medicine«, ανέλυσαν δείγματα εγκεφαλικών ιστών από 58 ανθρώπους. Διαπιστώθηκε ότι παρόλο που με το πέρασμα του χρόνου υπάρχει μια μείωση στο ρυθμό της νευρογένεσης, η δημιουργία νευρώνων μπορεί να παρατηρηθεί στον ιππόκαμπο, μια ζωτική περιοχή του εγκεφάλου, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, π.χ. από 40.000...

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν το βάζει κάτω – Αναπτύσσει νέα κύτταρα και μετά τα 80!

Λιγότερα πράγματα περισσότερη ευτυχία Ο συγγραφέας και σχεδιαστής Γκράχαμ Χιλ ρωτά: Μπορεί το να έχεις λιγότερα πράγματα, σε μικρότερο χώρο, να οδηγήσει σε περισσότερη ευτυχία; Επιχειρηματολογεί για το να χρησιμοποιούμε λιγότερο χώρο και μας λέει τρεις κανόνες για επεξεργασία της ζωής μας. Τι περιέχει το κουτί; Ό,τι και να είναι, πρέπει να είναι πολύ σημαντικό γιατί ταξίδεψα με αυτό, το μετέφερα από διαμέρισμα σε διαμέρισμα. Το έχετε ξανακούσει; Γνωρίζετε πως εμείς οι Αμερικάνοι έχουμε περίπου τριπλάσιο χώρο συγκριτικά με πριν από 50 χρόνια; Τριπλάσιο. Θα νόμιζε κανείς πως με τόσο επιπλέον χώρο, θα είχαμε άπλετο χώρο για όλα μας τα πράγματα. Όχι. Υπάρχει μία καινούργια βιομηχανία αξίας 22 δισεκατομμυρίων δολαρίων και με έκταση 200 εκατομμυρίων τ. μ.: η βιομηχανία ατομικής αποθήκευσης. Έχουμε λοιπόν τριπλάσιο χώρο, αλλά έχουμε γίνει τόσο καλοί...

Λιγότερα πράγματα, περισσότερη ευτυχία

Καμία διαφορά μεταξύ κοριτσιών και αγοριών στη μαθηματική ικανότητα Μελέτη που βασίστηκε σε νευροαπεικονίσεις έδειξε ότι και τα δύο φύλα έχουν ισοδύναμη λειτουργία εγκεφάλου σε ό,τι αφορά την επεξεργασία των μαθηματικών. Θα το έχετε ακούσει και εσείς, ειδικά αν είστε γονείς κοριτσιών ή μπορεί ακόμη και να το πιστεύετε και οι ίδιοι: «Η μικρή μάλλον θα στραφεί προς τη θεωρητική κατεύθυνση αφού τα κορίτσια δεν έχουν μαθηματικό μυαλό». Στην πραγματικότητα όμως, δεν είναι καθόλου έτσι τα πράγματα, όπως δείχνουν ολοένα και περισσότερα ερευνητικά στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία κορίτσια και αγόρια έχουν αντίστοιχη λειτουργία εγκεφάλου σε ό,τι αφορά την επεξεργασία των μαθηματικών και αντίστοιχη μαθηματική ικανότητα. Η πρώτη μελέτη του είδους που βασίστηκε σε νευροαπεικόνιση Τα τελευταία στοιχεία που αποκαλύπτουν ότι τα κορίτσια δεν υστερούν σε τίποτα στη μαθηματική σκέψη ανήκουν σε...

Καμία διαφορά μεταξύ κοριτσιών και αγοριών στη μαθηματική ικανότητα

Η ψυχολογία του ναρκισσισμού Ο ναρκισσισμός δεν είναι απλώς ένας τύπος προσωπικότητας από αυτούς που βρίσκει κανείς στις συμβουλευτικές στήλες των περιοδικών. Στην πραγματικότητα, είναι ένα σύνολο χαρακτηριστικών που έχουν ταξινομηθεί και μελετηθεί από ψυχολόγους. Αλλά τι είναι αυτό που τον προκαλεί; Και μπορούν οι νάρκισσοι να βελτιώσουν τα αρνητικά τους στοιχεία; Ο Γ. Κιθ Κάμπελ περιγράφει την ψυχολογία πίσω από την αυξημένη και, μερικές φορές, επιβλαβή εγωπάθεια των νάρκισσων. Μάθημα από τον Γ. Κιθ Κάμπελ, ψηφιακή απεικόνιση από τους TOGETHER. Πολύ πριν την πρώτη σέλφι, οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι είχαν έναν μύθο για έναν τύπο λίγο παραπάνω παθιασμένο με την εικόνα του. Σύμφωνα με μία αφήγηση, ο Νάρκισσος ήταν ένας όμορφος νέος που περιπλανιόταν αναζητώντας τον έρωτα. Αφού απέρριψε μια νύμφη, την Ηχώ, είδε το είδωλό του να καθρεφτίζεται στα νερά...

Η ψυχολογία του ναρκισσισμού

Τι κάνει τη ζωή ποιοτική; Mακροχρόνια έρευνα για την ευτυχία Τι είναι αυτό που μας κρατάει ευτυχισμένους και υγιείς σε όλη την διάρκεια της ζωής μας; Εάν νομίζατε ότι είναι η φήμη και ο πλούτος, τότε δεν είστε οι μόνοι, αλλά, σύμφωνα με τον ψυχίατρο Ρόμπερτ Γουάλντινγκερ, κάνετε λάθος. Ως διευθυντής μιας 75ετής έρευνας πάνω στην ανάπτυξη των ενηλίκων, ο Γουάλντινγκερ έχει άνευ προηγουμένου πρόσβαση σε δεδομένα σχετικά με την ευτυχία και την ικανοποίηση. Σε αυτήν την ομιλία, μοιράζεται μαζί μας τρία βασικά μαθήματα που έμαθε από την έρευνα αυτή, καθώς και μερικές πρακτικές συμβουλές, παλιές όσο και η ανθρώπινη ζωή, για να κτίσουμε μια ικανοποιητική και μακρά ζωή. Τι μας κρατά υγιείς και ευτυχισμένους στη ζωή μας; Αν έπρεπε να επενδύσετε τώρα στον καλύτερο μελλοντικό σας εαυτό, πού θα επικεντρώνατε τον χρόνο και την ενέργειά σας; Υπήρξε μια πρόσφατη έρευνα στους νέους οι...

Τι κάνει τη ζωή ποιοτική; Μαθήματα από την πιο μακροχρόνια έρευνα για την ευτυχία

Το bullying αλλάζει τη δομή του εφηβικού εγκεφάλου Τα νεαρά θύματα του εκφοβισμού εμφανίζουν δομικές αλλαγές στο κεφάλι οι οποίες μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στην ψυχική υγεία τους Η επίδραση που έχει το bullying στα άτομα που το υφίστανται δεν είναι μόνο ψυχολογική. Νέα μελέτη δείχνει ότι προκαλούνται δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο των εφήβων που πέφτουν συστηματικά θύματα bullying, γεγονός το οποίο μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες που αντιμετωπίζουν για εμφάνιση ψυχικής νόσου. Η μελέτη αυτή που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Molecular Psychiatry» διεξήχθη από ερευνητές του King’s College του Λονδίνου (μεταξύ των οποίων και ο Ελληνας Δημήτρης Παπαδόπουλος-Ορφανός) και είναι η πρώτη που δείχνει ότι η χρόνια θυματοποίηση από συνομηλίκους κατά την εφηβεία μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στην ψυχική υγεία εξαιτίας δομικών αλλαγών στον εγκέφαλο. Οι ερευνητές με...

Το bullying αλλάζει τη δομή του εφηβικού εγκεφάλου

Βοηθώντας τους άλλους γινόμαστε πιο ευτυχισμένοι αλλά έχει σημασία πώς το κάνουμε Έρευνες δείχνουν ότι το να βοηθάμε τους άλλους μας κάνει πιο χαρούμενους. Αλλά στην επαναστατική της δουλειά στην γενναιοδωρία και στην χαρά, η κοινωνική ψυχολόγος Ελίζαμπεθ Νταν βρήκε ότι υπάρχει μια παγίδα: έχει σημασία το πώς βοηθάμε. Μάθετε πώς μπορούμε να έχουμε μεγαλύτερη επίδραση -- και να ενισχύσουμε την ευτυχία μας στην πορεία -- αν κάνουμε μια σημαντική αλλαγή στο πώς βοηθάμε τους άλλους. «Ας σταματήσουμε να σκεφτόμαστε το να δίνουμε σαν μια ηθική υποχρέωση και να αρχίσουμε να το σκεφτόμαστε ως μια πηγή ευχαρίστησης», λέει η Νταν. Λοιπόν, κάνω μια διασκεδαστική δουλειά, που είναι να καταλάβω τι κάνει τους ανθρώπους χαρούμενους. Είναι τόσο διασκεδαστική, που κάποιοι τη βρίσκουν λίγο ανούσια, ειδικά σε μια περίοδο όπου ερχόμαστε αντιμέτωποι με κάποιους αρκετά καταθλιπτικούς τίτλους. Αλλά φαίνεται ότι η...

Βοηθώντας τους άλλους γινόμαστε πιο ευτυχισμένοι αλλά έχει σημασία πώς το κάνουμε