Braining Blog

Άνθρωπος / Νευροεπιστήμες / Αυτογνωσία / Εμπάθεια

Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι' αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα, την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου». Όμως δεν αρκεί μόνο η αυτογνωσία χρειάζεται και η εμπάθεια, διότι υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορεί να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμηση), υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας... Η σύγχρονη επιστήμη απέδειξε ότι ο εγκέφαλος μας τροποποιείται καθημερινά τόσο ανατομικά όσο και λειτουργικά ως απάντηση στα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον. Κάθε νέα πρόκληση για τον εγκέφαλο έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων συνάψεων μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου. Γινόμαστε αυτό που κάνουμε - η τελειότητα έτσι, δεν είναι μια πράξη αλλά μια συνήθεια.

9 κρίσιμα ερωτήματα για το μυαλό μας. Από τι είναι φτιαγμένες οι αναμνήσεις; Μπορούμε να αναπλάσουμε τον εγκέφαλο; Τι είναι οι νευρώνες-καθρέφτες; Με πόσους τρόπους μπορούμε να έχουμε συνείδηση; Πόσο ισχυρός είναι ο σύνδεσμος του μυαλού με το σώμα; Γιατί ορισμένοι άνθρωποι είναι εξυπνότεροι; Μπορεί μια ψυχική νόσος να μας κάνει δημιουργικούς; Πόσο ισχυρό είναι το υποσυνείδητο; Μπορούμε να κατασκευάσουμε μια μηχανή με συνείδηση; Η λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου και η ταυτότητα της συνείδησης επιφυλάσσουν στην επιστήμη πολλές ακόμη εκπλήξεις. Τα πρόσφατα ανατρεπτικά ευρήματα μας δίνουν ωστόσο μια «γαργαλιστική» πρόγευση. Τώρα ξέρουμε ότι οι νευρώνες αναγεννώνται (2), είδαμε τις αναμνήσεις να δημιουργούνται και μάθαμε ότι δεν είναι το μέγεθος που κάνει έναν εγκέφαλο εξυπνότερο... 

Θαυμαστός πολυμήχανος εγκέφαλος - Η φαιά ουσία των ενηλίκων αυξάνεται. Πλαστικός εγκέφαλος  Θαυμαστός, πολυμήχανος εγκέφαλος  Ουάσινγκτον  Δεν μπορείς να διδάξεις νέα κόλπα σε ένα γέρικο σκυλί, λέει μια αγγλική παροιμία. Κι όμως, Κινέζοι ερευνητές διαπιστώνουν ότι ο εγκέφαλος των ενήλικων ανθρώπων μπορεί να εκπαιδεύεται ταχύτατα σε νέες δραστηριότητες αυξάνοντας τη φαιά ουσία του όπως τα μικρά παιδιά.  Φαιά ουσία ονομάζεται το εξωτερικό, γκρίζο στρώμα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων, το οποίο περιλαμβάνει τα κυρίως σώματα των νευρώνων, καθώς και τις απολήξεις τους που ονομάζονται άξονες και δενδρίτες.  Στα βρέφη και τα νήπια, τα οποία καλούνται να μάθουν νέες δραστηριότητες και να αναπτύξουν νέες δεξιότητες, η φαιά ουσία αυξάνεται ταχύτατα λόγω του πολλαπλασιασμού των νευρώνων, και κυρίως μέσω της δημιουργίας νέων συνδέσεων ανάμεσά τους.  Τα τελευταία...

Είμαστε αυτό που θυμόμαστε - Νευροεπιστήμες μνήμη και μάθηση. Ο ERIC R. KANDEL, τιμημένος με Νομπέλ Ιατρικής και Φυσιολογίας καθηγητής μιλάει για τη συμβολή του στο πεδίο των σύγχρονων νευροεπιστημών που ιδιαιτέρως συνίσταται στη μοριακή διαλεύκανση του μηχανισμού μέσω του οποίου επιτυγχάνεται η μνήμη μακράς διαρκείας.  Από τι φτιάχνονται οι αναμνήσεις; Είναι βέβαιον ότι αυτό το ερώτημα μας έχει απασχολήσει όλους σε κάποια στιγμή της ζωής μας. Και μπορεί να μην το διατυπώσαμε ακριβώς έτσι αλλά σίγουρα κάτι τέτοιο εννοούμε όταν στεκόμαστε άφωνοι μπροστά σε κάποιον που ξέρουμε ότι τον γνωρίζουμε αλλά είναι αδύνατον να θυμηθούμε το όνομά του. Ομοίως όταν χωρίς προφανή λόγο «μας έρχονται στον νου» πράγματα που νομίζαμε πως είχαμε ξεχάσει προ πολλού. Ή όταν ως μαθητές «ξεχνούσαμε τα πάντα» αμέσως μετά τις εξετάσεις. Και ακόμη όταν ευχόμαστε να μπορούσαμε (αλλά δεν μπορούμε!) να σβήναμε όλη αυτή...