Άνθρωπος / Νευροεπιστήμες / Αυτογνωσία / Εμπάθεια

Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι' αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα, την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου». Όμως δεν αρκεί μόνο η αυτογνωσία χρειάζεται και η εμπάθεια, διότι υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορεί να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμηση), υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας... Η σύγχρονη επιστήμη απέδειξε ότι ο εγκέφαλος μας τροποποιείται καθημερινά τόσο ανατομικά όσο και λειτουργικά ως απάντηση στα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον. Κάθε νέα πρόκληση για τον εγκέφαλο έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων συνάψεων μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου. Γινόμαστε αυτό που κάνουμε - η τελειότητα έτσι, δεν είναι μια πράξη αλλά μια συνήθεια.

 
Ποια πραγματικότητα δημιουργείτε για τον εαυτό σας. Η πραγματικότητα δεν είναι κάτι που αντιλαμβανόμαστε. Είναι κάτι που δημιουργούμε στο μυαλό μας. Ο Άιζακ Λίντσκι έλαβε αυτό το μάθημα από πρώτο χέρι, όταν κάποια απρόσμενα γεγονότα στη ζωή τον έκαναν να κάνει κάποιες πολύτιμες συνειδητοποιήσεις. Σε αυτή την προσωπική ομιλία ενδοσκόπησης, μας προκαλεί να εγκαταλείψουμε τις δικαιολογίες μας, τις υποθέσεις και τους φόβους μας, και να αναλάβουμε την υπέροχη ευθύνη της δημιουργίας της πραγματικότητάς μας.  Όταν η Ντόροθι ήταν μικρή, την είχε συνεπάρει το χρυσόψαρό της. Ο πατέρας της τής εξήγησε ότι τα ψάρια κολυμπούν επειδή κουνάνε την ουρά τους γρήγορα, σαν προπέλα. Χωρίς να διστάσει, η Ντόροθι του απάντησε, «Ναι, μπαμπά, και τα ψάρια κολυμπούν προς τα πίσω κουνώντας το κεφάλι τους». Στο μυαλό της αυτό ήταν πραγματικότητα. Τα ψάρια κολυμπούν προς τα πίσω κουνώντας το κεφάλι...

Ποια πραγματικότητα δημιουργείτε για τον εαυτό σας;

Χαρισματικοί μαθητές και Εκπαίδευση. Στην παρούσα εισήγηση εξετάζουμε την περίπτωση των χαρισματικών παιδιών και την θέση τους στο χώρο της εκπαίδευσης. Για τα χαρισματικά παιδιά έχουν δοθεί πολλοί ορισμοί (εθνικοί, ειδικής παιδαγωγικής, λειτουργικοί, διευκρινιστικοί) και μάλιστα η «χαρισματικότητα», όπως χαρακτηριστικά ονομάζεται, αναγνωρίστηκε μετά από 34 χρόνια προσπάθειας. Διάφοροι επιστήμονες, όπως ο Renzulli, ο Gardner, ο Heller, προσπάθησαν να προσεγγίσουν και να ορίσουν τη χαρισματικότητα και τα χαρισματικά παιδιά.  Σκοπός της έρευνας είναι να καθοριστούν τα...

Χαρισματικοί μαθητές και Εκπαίδευση

Θέμα DNA να διαβάζουμε τι σκέφτονται και τι νιώθουν οι άλλοι. Το DNA επιδρά στην ικανότητα του ανθρώπου να μπορεί να δει μέσα στα μάτια των άλλων τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους.  Αν καταφέρνετε να «διαβάζετε» στα μάτια των άλλων τι σκέφτονται και τι νιώθουν, ευχαριστήστε (τουλάχιστον ως έναν βαθμό) τα γονίδιά σας.  Το DNA επιδρά στην ικανότητα του ανθρώπου να «διαβάζει» τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων απλώς κοιτώντας τα μάτια τους, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Molecular Psychiatry».  Το τεστ των ματιών  Πριν από 20 έτη ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ ανέπτυξε ένα τεστ «γνωστικής ενσυναίσθησης» το οποίο ονομάστηκε «Reading the Mind in the Eyes» Test (ή για συντομία «Εyes Test»). Το τεστ αυτό είχε αποκαλύψει ότι οι άνθρωποι μπορούν ταχύτατα να...

Θέμα DNA να διαβάζουμε τι σκέφτονται και τι νιώθουν οι άλλοι;

Νευροεπιστήμη: Ο ύπνος βοηθάει την μάθηση. Ο καλύτερος τρόπος για να μην ξεχνάει κανείς κάτι, ειδικά αν είναι μαθητής, είναι να παίρνει ένα γρήγορο υπνάκο μετά το διάβασμα και γενικότερα την μάθηση νέων πραγμάτων, σύμφωνα με μια νέα γερμανο-ελβετική επιστημονική έρευνα, που επιβεβαιώνει προηγούμενες μελέτες ότι ο εγκέφαλος συγκρατεί καλύτερα τις μνήμες, όταν έχει μεσολαβήσει ύπνος.  Οι ερευνητές, υπό την Σουζάν Ντίκελμαν του Τμήματος Νευροενδοκρινολογίας του πανεπιστημίου του Λούμπεκ και τον Μπιόρν Ρας του Τμήματος Γνωσιακής Νευροεπιστήμης του πανεπιστημίου της Βασιλείας, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό νευροεπιστήμης «Nature Neuroscience», σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, έκαναν πειράματα απομνημόνευσης με 24 εθελοντές. Η μελέτη έδειξε ότι ο εγκέφαλος διαφυλάσσει καλύτερα τις μνήμες αν έχει μεσολαβήσει ύπνος.  Η διαδικασία αποθήκευσης και...

Ο ύπνος βοηθάει την μάθηση

Εξελικτική ψυχολογία και γνωσιακή νευροεπιστήμη - Πώς ο εγκέφαλός σας αποφασίζει τι είναι όμορφο. Ο Άντζαν Σάτερτζι χρησιμοποιεί εργαλεία από την εξελικτική ψυχολογία και τη γνωσιακή νευροεπιστήμη για να μελετήσει μια από τις πιο συναρπαστικές έννοιες της φύσης: την ομορφιά. Μάθετε περισσότερα για την επιστήμη που κρύβεται πίσω από το ερώτημα πώς κάποιες συνθέσεις γραμμής, χρώματος και σχήματος μας συναρπάζουν, σε μια εκπληκτική βαθιά μελέτη μέσα στον εγκέφαλό σας.  Είναι 1878. Ο Σερ Φράνσις Γκάλτον δίνει μια εξαίσια ομιλία. Μιλάει στο ανθρωπολογικό Ινστιτούτο της Μεγάλης Βρετανίας και Ιρλανδίας. Γνωστός για την πρωτοποριακή του δουλειά στην ανθρώπινη ευφυία, ο Γκάλτον είναι ένας λαμπρός πολυμαθής. Είναι εξερευνητής, ανθρωπολόγος, κοινωνιολόγος, ψυχολόγος, και στατιστικολόγος. Είναι επίσης ευγενιστής. Σε αυτή την ομιλία, παρουσιάζει μια νέα τεχνική με την οποία μπορεί να συνδυάζει φωτογραφίες και να φτιάχνει σύνθετα...

Πώς ο εγκέφαλός σας αποφασίζει τι είναι όμορφο

Νευροεπιστήμες, θεωρία παιγνίων και πίθηκοι. Όταν δύο άνθρωποι προσπαθούν να κάνουν μια συμφωνία - είτε ανταγωνίζονται ή συνεργάζονται - τι πραγματικά συμβαίνει μέσα στο μυαλό τους; Ο συμπεριφορικός οικονομολόγος Κόλιν Κάμερερ μας δείχνει έρευνα που αποκαλύπτει πόσο λίγο είμαστε σε θέση να προβλέψουμε τι σκέφτονται οι άλλοι και παρουσιάζει μια απροσδόκητη μελέτη που δείχνει ότι οι χιμπατζήδες ίσως να είναι καλύτεροι σε αυτό από ό,τι εμείς.  <<Θα σας μιλήσω για το στρατηγοποιημένο εγκέφαλο. Θα χρησιμοποιήσουμε έναν ασυνήθιστο συνδυασμό εργαλείων από τη θεωρία παιγνίων και τη νευροεπιστήμη για να καταλάβουμε πώς αλληλεπιδρούν οι άνθρωποι όταν διακυβεύεται η αξία. Η θεωρία παιγνίων ξεκίνησε αρχικά ως κλάδος...

Νευροεπιστήμες, θεωρία παιγνίων - Άνθρωποι και πίθηκοι

Εγκέφαλος-Νευροεπιστήμες-Ηθική - Η νευροεπιστήμη της αποκαταστατικής δικαιοσύνης. Ο Ντάνιελ Ράισελ μελετά τους εγκεφάλους ψυχοπαθών εγκληματιών (και ποντικιών). Και θέτει το μεγάλο ερώτημα: αντί να αποθηκεύουμε αυτούς τους εγκληματίες δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιούμε αυτό που ξέρουμε σχετικά με τον εγκέφαλο για να τους βοηθήσουμε να επανενταχθούν; Με άλλα λόγια: Αν ο εγκέφαλος μπορεί να αναπτύσσει νέες νευρικές διόδους μετά από ένα τραύμα ...θα μπορούσαμε να βοηθήσουμε τον εγκέφαλο να αναπτύξει εκ νέου ηθική;  <<Θα ήθελα να μιλήσω σήμερα σχετικά με το πώς μπορούμε να αλλάξουμε τους εγκεφάλους μας και την κοινωνία μας.  Γνωρίστε τον Τζο. Ο Τζο είναι 32 ετών και δολοφόνος. Συνάντησα τον Τζο πριν από 13 χρόνια στην πτέρυγα των ισοβιτών στις Φυλακές Υψίστης Ασφαλείας Γουόρμγουντ Σκραμπς στο Λονδίνο. Θα ήθελα να φανταστείτε αυτό το μέρος. Μοιάζει και δίνει την αίσθηση όπως ακούγεται: Γουόρμγουντ...

Η νευροεπιστήμη της αποκαταστατικής δικαιοσύνης

Πως τα σχολεία σκοτώνουν τη δημιουργικότητα. Στο TED Talks, ο Σερ Κεν Ρόμπινσον κάνει μια διασκεδαστική και έντονα συγκινητική πρόταση για τη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού συστήματος που να γαλουχεί (αντί να υπονομεύει) τη δημιουργικότητα. Καλημέρα. Πως είστε; Ήταν υπέροχα, έτσι δεν είναι; Έχω μείνει άναυδος από το όλο εγχείρημα. Στην πραγματικότητα φεύγω. Υπήρχαν τρεις θεματολογίες, έτσι δεν είναι, στο όλο συνέδριο, οι οποίες είναι σχετικές με αυτά που θέλω να πω. Μία από αυτές είναι η εντυπωσιακή απόδειξη της ανθρώπινης δημιουργικότητας σε όλες τις παρουσιάσεις που είχαμε και σε όλους τους ανθρώπους εδώ. Μόνο και μόνο η ποικιλία και το εύρος της. Η δεύτερη είναι ότι μας έβαλε σε μια θέση όπου δεν έχουμε ιδέα για το τι πρόκειται να συμβεί, όσο αφορά το μέλλον. Καμία ιδέα για το πώς μπορεί να εξελιχθεί αυτό.

Πως τα σχολεία ''σκοτώνουν'' τη δημιουργικότητα;

Πώς να γίνουμε καλύτεροι σε αυτά που μας ενδιαφέρουν. Δουλεύετε σκληρά αλλά δεν βελτιώνεστε; Δεν είστε οι μόνοι. Ο εκπαιδευτής Εντουάρντο Μπρισένιο μας φανερώνει έναν απλό τρόπο να σκεφτούμε πώς να γίνουμε καλύτεροι σε όσα κάνουμε, είτε στην εργασία, είτε στην οικογένεια, ή στα χόμπι μας. Και μας δείχνει μερικές ενδιαφέρουσες τεχνικές ώστε να συνεχίσουμε να μαθαίνουμε και να νιώθουμε πάντα ότι κάνουμε κάτι εποικοδομητικό. Οι περισσότεροι από εμάς προσπαθούμε να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε στη ζωή, είτε αφορά την εργασία, την οικογένεια, το σχολείο, ή οτιδήποτε άλλο. Έτσι το βλέπω κι εγώ. Κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ. Αλλά πριν λίγο καιρό συνειδητοποίησα ότι δεν βελτιωνόμουν πολύ σε όσα με ένοιαζαν περισσότερο, -να είμαι καλύτερος σύζυγος ή φίλος, καλύτερος επαγγελματίας ή συνάδελφος- και δεν βελτιωνόμουν πολύ σε αυτά τα πράγματα παρότι αφιέρωνα πολύ χρόνο δουλεύοντας σκληρά γι' αυτά...

Πώς να γίνουμε καλύτεροι σε αυτά που μας ενδιαφέρουν

Είμαστε το αποτέλεσμα των σκέψεών μας - Γινόμαστε αυτό που σκεφτόμαστε. «Το τι είμαστε είναι αποτέλεσμα των σκέψεών μας. Ο νους είναι το παν. Αυτό που σκεφτόμαστε αυτό γινόμαστε». Με αυτή τη φράση ο Δρ. Κούβελας μας προσκαλεί στο μαγευτικό κόσμο της μελέτης των λειτουργιών του εγκεφάλου: συνειδητές και ασυνείδητες. Η σκέψη και η δράση, ο χρόνος και η ύλη, αποτελούν μέρος της πρόσφατης μελέτης του που έχει σαν θέμα τη σχέση μεταξύ εγκεφάλου και συνείδησης. Αυτή η ομιλία δόθηκε σε μια εκδήλωση TEDx, χρησιμοποιώντας τη μορφή των συνεδρίων TED αλλά με ανεξάρτητη παραγωγή από μια τοπική κοινότητα. Πριν από λίγα χρόνια και μόλις είχε εκδοθεί ένα βιβλίο το οποίο εξέδωσα εγώ μαζί με τον συνάδελφό μου τον Γιώργο Παπαδόπουλο, συνάδελφο στο πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, που είχε τίτλο «Το σύμπαν των εγκεφάλων», έτσι λεγόταν το βιβλίο, πήρα στο μέιλ μου το εξής πολύ μικρό κείμενο στα Αγγλικά: «Αυτό που...

Δεν χρησιμοποιούμε ποτέ τον ίδιο εγκέφαλο δυο φορές

Τι κάνει κάποιον τον άνθρωπο που είναι. Συνηθίζουμε να συγκρίνουμε έναν εγκέφαλο με έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή. Ενώ όμως ένας υπολογιστής βγαίνει από το εργοστάσιο με ενσωματωμένα κυκλώματα, τα οποία μένουν απαράλλακτα για το υπόλοιπο της ζωής του, ένας εγκέφαλος δεν μένει ποτέ ο ίδιος, αφού οι καθημερινές εμπειρίες τον αλλάζουν διαρκώς. Η έννοια της πλαστικότητας του εγκεφάλου, που αποδείχθηκε και πειραματικά στα τέλη του 20ού αιώνα, έχει ξεκινήσει να θερμαίνει τις άλλοτε ψυχρές σχέσεις ανάμεσα στις νευροεπιστήμες και την ψυχανάλυση. Ο Φρανσουά Ανσερμέ είναι ψυχαναλυτής και παιδοψυχίατρος, καθηγητής και επικεφαλής του τμήματος Ψυχιατρικής Παιδιού και Εφήβου στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γενεύης, ενώ ο Πιερ Ματζιστρέτι είναι νευροεπιστήμονας, καθηγητής και συνδιευθυντής του Ινστιτούτου για τον Εγκέφαλο και τον Νου στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Λωζάννης...

Τι κάνει κάποιον τον άνθρωπο που είναι