Braining Blog

Άνθρωπος / Νευροεπιστήμες / Αυτογνωσία / Εμπάθεια

Όλες οι ανθρώπινες έννοιες είναι προβολές του ανθρώπινου πνεύματος γι' αυτό σε τελική ανάλυση πολλές φορές είναι απατηλές. Δεν βλέπουμε την πραγματικότητα, την αντιλαμβανόμαστε (όπως νομίζουμε εμείς πως είναι). Ο,τι βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της πραγματικότητας, που βασίζεται σε υποκειμενικά, ελαττωματικά ή προκατειλημμένα παραδείγματα. Αυτό έχει επιπτώσεις όχι μόνο στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, αλλά και πώς καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους... Όταν κάποτε ρώτησαν τον Ηράκλειτο πώς γνωρίζει όσα γνωρίζει απάντησε: «ερεύνησα τον εαυτό μου». Όμως δεν αρκεί μόνο η αυτογνωσία χρειάζεται και η εμπάθεια, διότι υπάρχω εγώ επειδή υπάρχεις εσύ... O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε. Ο άνθρωπος δε μπορεί να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη. Ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει. Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμηση), υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας... Η σύγχρονη επιστήμη απέδειξε ότι ο εγκέφαλος μας τροποποιείται καθημερινά τόσο ανατομικά όσο και λειτουργικά ως απάντηση στα ερεθίσματα που δέχεται από το περιβάλλον. Κάθε νέα πρόκληση για τον εγκέφαλο έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων συνάψεων μεταξύ των νευρώνων του εγκεφάλου. Γινόμαστε αυτό που κάνουμε - η τελειότητα έτσι, δεν είναι μια πράξη αλλά μια συνήθεια.

Θεωρία των νοητικών μοντέλων mental model theoryΗ θεωρία των νοητικών μοντέλων προϋποθέτει ότι οι άνθρωποι έχουν μια περιορισμένη ικανότητα λογικής σκέψης, αλλά ότι αυτή η λογική σκέψη μπορεί να εμποδίζεται από περιορισμούς της επεξεργασίας (π.χ. περιορισμένη μνήμη εργασίας, Johnson-laird 1983, 1995a,b, 1999; Johnson-laird & Byrne, 1991, 1993a, 1996). Σε αντίθεση με την θεωρία των αφηρημένων κανόνων (abstract rule theory), η θεωρία των νοητικών μοντέλων δίνει κεντρικό ρόλο στην κατανόηση κατά τη διαδικασία της λογικής. Οι άνθρωποι δημιουργούν μοντέλα όταν καταλαβαίνουν τη γλωσσική περιγραφή των αντικειμένων και η λογική τους στηρίζεται σ’ αυτά τα μοντέλα. Η θεωρία των νοητικών μοντέλων υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι σκέπτονται λογικά κατασκευάζοντας μια αναπαράσταση ή ένα μοντέλο της κατάστασης που περιγράφεται στις προϋποθέσεις, το οποίο στηρίζεται στις σημασίες των...

Είναι προτιμότερη η συνεργασία από τον ατομικισμό Αν επρόκειτο να πάρετε μιαν απόφαση ζυγίζοντας το συμφέρον σας με εκείνο ενός άλλου προσώπου, τι θα κάνατε; Σίγουρα η απάντηση εξαρτάται από το τι διακυβεύεται, όπως επίσης και από το ποιο είναι εκείνο το άλλο πρόσωπο… Αν μιλάμε για έναν άγνωστο άνθρωπο –ή έστω απόμακρο από τον επαγγελματικό ή κοινωνικό σας περίγυρο–, τότε μάλλον δεν έχετε και πολλά να σκεφτείτε. Όταν όμως στην όλη υπόθεση εμπλέκεται ένα οικείο ή αγαπημένο πρόσωπο, αναμφισβήτητα δεν θα είναι εύκολο να πάρετε μιαν απόφαση που θα το ζημιώσει, όσο κερδισμένος κι αν βγείτε ο ίδιος. Τα πράγματα δυσκολεύουν αν είστε αντιμέτωπος με μια κατάσταση της οποίας η έκβαση γνωρίζετε πως σίγουρα θα ωφελήσει σημαντικά έναν από τους δύο, ενώ θα ζημιώσει ανεπανόρθωτα τον άλλο! Αλήθεια, αν ξέρατε πως και το άλλο πρόσωπο βρίσκεται αντιμέτωπο με το ίδιο δίλημμα –και μάλιστα γνωρίζει...

Είμαι το δικτύωμά οι συνδέσεις μεταξύ των εγκεφαλικών νευρώνων μου. Ο Σεμπάστιαν Σέουνγκ χαρτογραφεί ένα εξαιρετικά φιλόδοξο μοντέλο του εγκεφάλου το οποίο επικεντρώνεται στις συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων. Το αποκαλεί το «δικτύωμά» μας, και είναι τόσο ατομικό όσο και το γονιδίωμά μας -- Η κατανόηση του μπορεί να ανοίξει νέους ορίζοντες για την κατανόηση του εγκεφάλου και του νου.  Ζούμε σε μία αξιοσημείωτη εποχή, την εποχή του γονιδιώματος. Το γονιδίωμά σας είναι ολόκληρη η DNA ακολουθία σας. Η ακολουθία σας είναι λίγο διαφορετική από τη δικιά μου. Γι' αυτό φαινόμαστε διαφορετικοί. Εγώ έχω καστανά μάτια∙ εσείς μπορεί να έχετε μπλε ή γκρίζα. Αλλά δεν είναι μόνο εμφανισιακό. Τα πρωτοσέλιδα λένε ότι τα γονίδια μπορούν να μας δίνουν τρομακτικές ασθένειες, ίσως και να διαμορφώνουν την προσωπικότητά μας, ή να προκαλούν ψυχικές διαταραχές. Φαίνεται ότι τα γονίδιά μας έχουν φοβερή επιρροή στο πεπρωμένο...